Slibvang moet vertroebeling Markermeer beperken

De ecologische kwaliteit van het Markermeer is laag. Groot probleem vormt het bodemslib dat al bij weinig wind door de golven wordt opgewerveld. Om dit slib af te vangen gaat Boskalis een grote slibvangput aanleggen. Vanaf het begin zal het de werking van de put intensief monitoren.

“Ruim dertig jaar geleden werd de Houtribdijk aangelegd met het doel de laatste IJsselmeerpolder, de Markerwaard, aan te leggen”, vertelt Andries Hof, commercieel manager bij Boskalis Nederland. “De keuze om dit deel van de voormalige binnenzee om te vormen tot een polder was niet vreemd. De bodem, die bestaat uit kleiige en venige afzettingen, is heel geschikt voor landbouwdoeleinden. Nu besloten is het open water te handhaven blijken die gunstige bodemeigenschappen een nadeel. Omdat het Markermeer op de meeste plaatsen ondiep is, wordt het bodemmateriaal namelijk opgewerveld zodra de golfslag door wind wat toeneemt. Gevolg is dat het water een groot deel van de tijd troebel is, wat volgens deskundigen de belangrijkste oorzaak is voor het steeds verder verslechteren van de ecologische kwaliteit van het meer.”
 
Luwtegebieden
“De afgelopen jaren hebben allerlei partijen, waaronder Deltares, onderzocht hoe de natuurwaarden van het Markeermeer kunnen worden verbeterd. Wij waren bij enkele van die onderzoeken betrokken. De uitkomst van al die studies is dat de slibproblematiek moet worden aangepakt. De verschillende voorstellen gaan onder andere uit van het creëren van luwtegebieden met golf- en windbrekers, het aanleggen van oeverlanden en moeraszones langs de kust en het graven van slibvangputten om het water in ieder geval in een deel van het Markermeer helder te krijgen. In de toekomstvisie die voor het gebied gemaakt is, zijn deze ideeën overgenomen. Dat geldt ook voor het overkoepelende idee dat moet worden gezorgd voor een zodanig robuuste natuur dat toekomstige ontwikkelingen, zoals meer recreatie en verstedelijking, niet tot een verslechtering van de natuurwaarden leiden.”

Bron: Ewout Staartjes

Vergunningen
“Anticiperend op de toekomstvisie hebben we als Boskalis plannen ontwikkeld voor een slibvangput en zijn we vergunningen gaan aanvragen. We hebben onderzoek gedaan naar de ecologische aspecten van een slibvangput en hebben bekeken wat een put betekent voor bijvoorbeeld kwelstromen in de polder en de stabiliteit van dijken. Inmiddels is het vergunningentraject - het gaat om een ontgrondingsvergunning en een vergunning in het kader van de Natuurbeschermingswet - vrijwel afgerond. Het plan is om een put van twee kilometer lang en vierhonderd meter breed te maken die dwars op de heersende zuidwestenwind komt te liggen in het noordoostelijke deel van het Markermeer. De maximale diepte van de put wordt vijftig meter.”

Oermoeras
“Op de geplande locatie bestaat de ondergrond uit een pakket klei en veen van ongeveer 7 meter dik, dat op het pleistocene zand ligt. Voordat we dit zand kunnen winnen, moeten we de bovenlaag afgraven. Het idee is om dit materiaal in het gebied te gebruiken voor de aanleg van het beoogde oermoeras en van vooroevers. We kunnen dus pas met de aanleg van de put starten als deze werken worden gerealiseerd. Ook voor het zand zijn in het gebied volop toepassingsmogelijkheden. Zo zal het gebruikt kunnen worden voor dijkverzwaring, voor de bouw van golf- en windbrekers en voor de aanleg van buitendijkse bouwlocaties.”

Kennis opbouwen
“Dat een diepe put ‘slib vangt’ staat vast, maar hoe dat proces exact verloopt en welk effect de put zal hebben op de helderheid van het water in het Markermeer is niet bekend. Daarom gaan we vanaf het begin af aan uitgebreid monitoren. Zo willen we frequent de windrichting, watertemperatuur, slibconcentraties en golfslag meten. Ook zullen we geregeld de diepte peilen om te zien hoe snel de put gevuld raakt met slib. Op die manier kunnen we kennis opbouwen zodat we in de toekomst heel gericht maatregelen kunnen nemen om problemen met veel zwevend slib op te lossen.”

De komende jaren zal er hard gewerkt worden door diverse partijen om tot een goed advies te komen wat de minister van verkeer en waterstaat, zoals nu gepland in 2015 gaat tekenen. Mijn hoop is dat er een eenduidig advies komt waarin alle belanghebbenden een prachtig en helder Markermeer gaan herkennen.

Meer informatie
Voor meer informatie over dit onderwerp kunt u contact opnemen met Gerard van Meurs, telefoon 088 - 335 72 40.