Kwaliteit van waterbodems en stroomgebieden

Een gezonde rivier heeft gezond sediment nodig. Sediment vormt de basis voor de aanwezigheid van vele aquatische soorten. Microbiële processen in sediment zorgen voor nutriëntenkringlopen die van belang zijn voor het goed functioneren van het gehele watersysteem. De dynamiek in sedimenten (nat-droog en zoet-zout overgangen) zorgen voor gunstige omstandigheden om een hoge biodiversiteit te waarborgen, van de rivier tot inde delta. Waterbodems zijn een essentieel, integraal en dynamisch onderdeel van onzestroomgebieden.

Bedreigingen en ongewenste effecten

Verontreinigingen zijn in staat om grote hoeveelheden verontreinigingen te binden. Door erosie (als gevolg van overstroming en resuspensie) kunnen deze sedimenten weer eenbron van verontreinigingen vormen. Als gevolg van transport en hersedimentatie kunnenstoffen weer op andere plaatsen vrijkomen. Dit heeft nadelige effecten voor de chemische enecologische status, en bemoeilijkt het waterbeheer als geheel. Deltares heeft veel expertiseontwikkeld om fluxen te kwantificeren van stoffen vanuit het sediment naar hetoppervlaktewater en vice versa. Deze kennis helpt waterbeheerders om de effectiviteit vanvoorgenomen maatregelen te beoordelen.

Nadelige effecten van sedimentgebonden verontreinigingen vinden vaak hun weerslag in desoortenrijkdom en de vitaliteit van het gehele voedselweb. Bovendien kan het gebruik vansediment als grondstof in ontwikkelingsprojecten (zoals natuurherstel en Ruimte voor derivier) ernstig worden belemmerd. Deltares werkt aan oplossingen door via scenarioanalysesde beste opties voor herstel- en inrichtingsvarianten te vergelijken.

Risico beoordeling van stoffen

Deltares heeft een uitgebreide expertise op het gebied van de ontwikkeling van methodendie de risico’s van stoffen te kunnen beoordelen. In Europa biedt de Kaderrichtlijn Water demogelijkheid om dergelijke methoden toe te passen en de daadwerkelijke effecten vanstoffen te bepalen. Wij ontwikkelen meetmethoden, modellen, richtlijnen en kwaliteitsnormen.Op deze manier ondersteunen wij waterbeheerders - zowel lokaal als internationaal - in dekeuzes die nodig zijn om het watersysteem te herstellen.

Een van de meest gangbare manieren om met opgebaggerd verontreinigd sediment om tegaan, is het te bergen in depots. De mate waarin dit veilig kan plaats vinden, leunt sterk opde betrouwbaarheid van prognoses over uitloging en verspreiding van stoffen naar deomgeving. De experts van Deltares hebben vele jaren ervaring op het gebied vandynamische modelering, monitoring en risicobeoordeling. Onlangs is deze kennis gebruikt ineen advies aan de Nederlandse rijksoverheid voor het veilig grootschalig toepassen vanverontreinigd sediment in de leefomgeving.

Europa als (beleids)platform

Het Europese sedimentnetwerk SedNet werkt aan het implementeren van
kennis op het gebied van sediment-gerelateerde knelpunten in Europese beleidstrategieën.
Het doel is het verkrijgen van gezonde watersystemen, via de ontwikkeling van nieuwe
middelen om sediment management te ondersteunen. Specialisten van Deltares hebben
meegewerkt aan het opzetten en spelen nog steeds een actieve rol in SedNet. Het
secretariaat is bij ons gezeteld. Deltares is ook lid van de stuurgroep van de UNESCO
International Sediment Initiative . Door SedNet en andere internationale
initiatieven helpt Deltares om kennis en ervaring te initiëren en te ontsluiten in Europa en
verder. Dit helpt om nationale wetgevingen rondom sediment beter op elkaar af te stemmen.

Projecten en expertise

• Beoordelingsinstrumenten voor het waterbeheer (pdf)
• Nalevering van stoffen vanuit de waterbodem naar oppervlaktewater (pdf)
• Modelering van gedrag van nutriënten en verontreinigingen in water systemen
• Sediment or fauna incubation experiment; www.sofie.nl
• Handreiking milieukwaliteitsnormenHandreiking milieukwaliteitsnormen
• Netwerken en ecosysteemdienstenNetwerken en ecosysteemdiensten
• Transport modelering en hydromorfologie
• Sediment ecologie in zoet- en zoutwater systemen
• Toxicological impact assessment from sediment and dredged material (pdf)

Meer informatie

SedNet secretariaat:
Marjan Euser
088 335 7843