Economische effecten van droogte in een veranderd klimaat en afgeleide kengetallen voor maatschappelijke kosten-baten analyses (herziene versie)

Voldoende zoetwater is cruciaal voor ons land. Veel economische sectoren zijn afhankelijk van zoetwater, zoals landbouw, scheepvaart en industrie. En zoetwater is ook cruciaal voor natuur en de stabiliteit van kades. Het Deltaprogramma Zoetwater (DPZW) werkt aan een klimaat-robuust watersysteem in Nederland en het reduceren van droogteproblemen. Op dit moment wordt binnen het Deltaprogramma Zoetwater (DPZW) gewerkt aan de onderbouwing van de tweede herijking van de Deltabeslissing Zoetwater. In 2024 zijn de hydrologische zoetwaterknelpunten onderzocht in de Knelpuntenanalyse Zoetwater. Het effect van deze knelpunten op de zoetwatergebruiksfuncties is vervolgens onderzocht in een effectanalyse. Helaas bleken de hydrologische modelberekeningen die ten grondslag liggen aan deze twee studies (de Basisprognoses 2024) niet voldoende betrouwbaar. Daarom zijn ook de resultaten van beide studies (knelpuntenanalyse en effectanalyse) niet direct bruikbaar. Om toch een beeld te krijgen van de economische doorwerking van de toekomstige zoetwateropgave zijn in dit rapport de effecten in beeld gebracht voor de thema’s landbouw, CO2 uitstoot door veenoxidatie en funderingsschade. Voor deze onderdelen zijn effectmodules toegepast op de vorige Basisprognoses (BP18) om het maatschappelijk effect te kwantificeren. Dit betekent ook dat deels gebruik is gemaakt van oudere modellen, waarin de meest recente kennis en inzichten nog niet zijn verwerkt. De effecten zijn uitgedrukt in de gemiddelde welvaartsverandering en de welvaartsverandering in een T20 droogtesituatie, voor het deltascenario Stoom in het jaar 2050 en indien mogelijk ook in het jaar 2100. Waar mogelijk is de welvaartsverandering uitgesplitst in de welvaartsverandering veroorzaakt door droogte en de welvaartsverandering door andere oorzaken, zoals prijsstijgingen en temperatuurtoename. De resultaten zijn samengevat in onderstaande tabel. De totale welvaartsverandering van het Deltascenario Stoom2050, het scenario met sterke klimaatverandering en sociaaleconomische groei, ten opzichte van de Referentie wordt geraamd op 1,7 miljard €/jaar, waarvan het grootste deel veroorzaakt wordt door sociaaleconomische factoren. Het effect van meer frequente en ernstigere droogte wordt geraamd op ongeveer 0,25 miljard €/jaar. Daarnaast presenteert dit rapport economische kengetallen voor landbouw, CO2 uitstoot door veenoxidatie, funderingsschade en scheepvaart. Deze kengetallen maken het mogelijk om relatief snel te bepalen wat het economische effect is van een verandering in waterbeschikbaarheid door zoetwatermaatregelen. De kengetallen laten zien hoeveel economische waarde het heeft als er meer zoetwater beschikbaar komt, bijvoorbeeld uitgedrukt in extra kubieke meters water of in een hogere grondwaterstand. Ze geven aan wat dit extra water oplevert voor verschillende gebruikers. Voor de volgende gebruikers en veranderingen in zoetwaterbeschikbaarheid zijn economische kengetallen bepaald: - Beschikbaarheid van een extra m3 beregeningswater voor de landbouw uit oppervlaktewater; - Verhoging van de grondwaterstand met 1 cm voor de landbouw in gebieden zonder wateraanvoer; - Verhoging van de grondwaterstand met 1 cm voor de CO2-uitstoot in het veenweidegebied; - Verhoging van de gemiddeld laagste grondwaterstand met 1 cm voor schade aan funderingen (per object); - Verhoging van de rivierafvoer en waterdiepten in het hoofdwatersysteem en verminderde wachttijd bij sluizen voor de binnenvaart.