Opstellen suspectlijst voor geloosde stoffen : meer grip op geloosde stoffen binnen de zuiveringskringen van rioolwaterzuiveringsinstallaties Bath, Heeswijk-Dinther en Heugem

Voor een gestructureerde en samenhangende aanpak van verontreinigende stoffen in het watersysteem is het noodzakelijk meer grip te krijgen op (probleem)stoffen in bekende en in onbekende (niet-geregistreerde of niet-vergunde) industriële lozingen. In dit rapport wordt een stappenplan uiteengezet dat is gevolgd om tot een stoffenlijst van bekende en onbekende industriële stoffen (suspects) te komen, en wordt deze stoffenlijst gepresenteerd. Dit wordt gedaan aan de hand van drie casussen die verschillen in het aandeel van industriële, publieke en private partijen in het influent van de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI): • RWZI Bath: Behandelt afvalwater van 250.000 huishoudens en meerdere chemische industrieën. Het effluent wordt geloosd in de Westerschelde. • RWZI Heeswijk-Dinther: Verwerkt afvalwater van 125.000 huishoudens en regionale bedrijven. Lozing gebeurt via de Maas. • RWZI Heugem: Bedient 45.000 huishoudens en o.a. het Maastricht Universitair Medisch Centrum, met lozing naar de Maas. Dit rapport is onderdeel van een Topconsortium voor Kennis en Innovatie (TKI) project genaamd “Integrale aanpak van industriële probleemstoffen in het oppervlaktewater.” Een systematische benadering is ontwikkeld om industriële stoffen (zowel vergund als niet-geregistreerd) op te sporen. Het volgende stappenplan is daarbij gevolgd: • Bedrijfsoriëntatie: o Via de Kamer van Koophandel, Google Maps en overheidsdiensten zijn belangrijke lozers binnen de zuiveringskring geïdentificeerd. • Informatiebronnen: o Data werd verzameld via emissieregistraties, milieuregistratieverslagen, omgevingsvergunningen, gesprekken met bedrijven en via de ZZS Navigator (tool voor informatie over zeer zorgwekkende stoffen). • Prioritering van stoffen: o Stoffen worden geprioriteerd op urgentie van aanpak op basis van o.a. emissievrachten en het aantal bedrijven waarvan emissies worden verwacht. • Transformatieproducten: o Er is een workflow opgezet voor mogelijke transformatieproducten (metabolieten en afbraakproducten) die tijdens de weg van bron naar effect kunnen ontstaan. Voor elk van de drie casussen zijn specifieke stoffenlijsten opgesteld. Deze komen deels overeen doordat de gegevensbronnen gebruikmaken van algemene proces-schattingen, maar laten ook verschillen zien door de variatie aan bedrijfsactiviteiten in de zuiveringskringen. Daarnaast zijn mogelijke afbraakproducten en metabolieten gemodelleerd en beoordeeld op hun meetbaarheid. De bijbehorende scripts voor het opstellen van de stoffenlijsten volgens dit stappenplan zijn online beschikbaar onder de naam SPOT (Stoffen Prioritering & Opsporing Tool). Belangrijke bevindingen en uitdagingen: • De gevolgde methodiek heeft geleid tot uitgebreide stoffenlijsten van stoffen die via lozingen in de riolen van een zuiveringskring kunnen terechtkomen. • Het verkrijgen van volledige vergunningengegevens blijft lastig, ondanks beschikbare data. • Tools zoals de ZZS Navigator zijn zeer nuttig maar niet altijd volledig accuraat; verdere doorontwikkeling zal leiden tot betrouwbaardere stoffenlijsten. Het ontwikkelde stappenplan biedt niet alleen inzicht in welke stoffen in een gebied kunnen voorkomen, maar maakt het ook mogelijk om—omgekeerd—de potentiële herkomst van aangetroffen stoffen in oppervlaktewater of effluent te achterhalen. De gebruikte methoden en instrumenten vormen een belangrijke stap richting efficiënter en meer geïntegreerd waterkwaliteitsbeheer. Verdere verbetering en uitbreiding van data en tools zal de nauwkeurigheid van bron- en effectanalyse verder vergroten.