Vaarsnelheden bij sluis invaart : meetcampagne Sluis Sambeek

Goed functionerende sluizen zijn cruciaal voor waterveiligheid en de beschikbaarheid van het hoofdvaarwegennet. Door de toename in scheepsgrootte en verkeersintensiteit groeit het risico op aanvaringen, waardoor actuele en locatiespecifieke informatie over vaarsnelheden nabij sluizen noodzakelijk is. Bestaande referentiewaarden zijn grotendeels gebaseerd op metingen uit de jaren ’90 en sluiten mogelijk niet meer aan bij de huidige vlootsamenstelling en het vaargedrag. Om deze kennis te actualiseren zijn in 2024 bij Sluis Sambeek vaarsnelheden gemeten met lasersensoren op verschillende afstanden tot de sluisdeur. Deze metingen zijn gekoppeld aan AIS- en IVS-data om zowel snelheden als scheepsmassa’s per klasse te analyseren. Het doel was onder andere om te beoordelen in hoeverre AIS-data betrouwbaar kunnen worden gebruikt voor analyses nabij kunstwerken. Uit de resultaten blijkt dat lasersystematisch lagere snelheden meten dan AIS. Dit verschil wordt verklaard doordat AIS-snelheden worden bepaald over een tijdsinterval en gebaseerd zijn op de positie van de transponder (meestal bij de achtersteven), waardoor het afremmen bij het naderen van de sluis niet volledig wordt meegenomen. Lasermetingen daarentegen registreren de lokale snelheid van de boeg en zijn daardoor fysisch representatief voor de situatie vlak bij de sluisdeur. Zowel AIS- als lasermetingen tonen hogere snelheden dan de historische referentiewaarden, vooral voor kleinere schepen. Dit wijst op veranderingen in vaargedrag en onderstreept dat bestaande richtwaarden mogelijk verouderd zijn. Daarnaast blijkt dat schepen afremmen bij het naderen van de sluis en dat de variatie in snelheid kleiner wordt dichter bij de sluis, wat duidt op een overgang naar een sterk gemanoeuvreerde situatie. Lasermetingen bieden een directe en fysisch goed interpreteerbare bepaling van lokale vaarsnelheden, maar zijn in de praktijk gevoelig voor omgevingsfactoren zoals reflecties en verstoringen, en vereisen intensieve dataverwerking. AIS- en IVS-data zijn daarentegen breed beschikbaar, consistent en geschikt voor grootschalige en locatiespecifieke analyses.