Naar hoofdcontent

Stikstof en fosfor zijn belangrijke nutriënten voor de groei van gewassen. Ze zitten onder andere in dierlijke mest en kunstmest die worden gebruikt op landbouwpercelen. Door een overvloed aan mest op het land en veel neerslag kunnen nutriënten uit- en afspoelen naar het oppervlaktewater. In het oppervlaktewater kan dit leiden tot een overschot aan stikstof en fosfor met giftige algenbloei, vissterfte en een afnemende biodiversiteit als gevolg.

Nutriënten opvangen met nature-based solutions

In de Verenigde Staten, Denemarken en Nieuw-Zeeland zijn voor het opvangen van nutriënten verschillende nature-based solutions (NbS) uitgetest. Hieruit blijkt vooral de potentie van houtsnipperfilters, bezinkpoelen en verbeterde bufferstroken als oplossing. Door middel van retentie, denitrificatie, biologische opname en bezinking, verwijderen deze systemen stikstof en fosfor uit het water. Het nutriëntrijke bezinksel uit de NbS kan worden hergebruikt op de landbouwpercelen. Deze systemen zijn echter nog niet wetenschappelijk getest in Nederland. In ons onderzoek binnen het GREENHOOD-project leggen we vast hoe deze systemen precies werken en hoe ze het beste kunnen worden ingezet.

Hoe worden de nature-based solutions onderzocht?

Na implementatie van de NbS wordt er periodiek gemeten. We nemen water, sediment en plantmonsters en laten die in het Delta-lab testen op de hoeveelheid nutriënten. Daarnaast meten we het debiet. Hierdoor kan de instroom en uitstroom van nutriënten worden vastgesteld en kunnen we de verwijderingscapaciteit per NbS beoordelen. Sediment- en plantanalyses laten ook zien waar de nutriënten eindigen en hoeveel er gerecycled kan worden. Dit geeft een nutriëntenbalans voor alle drie de NbS. Ook helpt het inzicht in de mechanismes van nutriëntenverwijdering om de NbS te optimaliseren. We vertalen deze mechanismes naar een ruimtelijk model. Dit model geeft vervolgens inzicht in waar een NbS het beste kunnen worden geplaatst en wat de optimale dimensies zijn.

Samenwerking tussen kennisinstituten, waterschappen en boeren

Naast kennisdeling met de Europese GREENHOOD-partners Spanje, Noorwegen, Finland en België, werkt Deltares op nationale schaal ook samen om kennis te vergaren en te delen. Zo is KWR nauw betrokken bij de uitvoering van het onderzoek en wordt met Universiteit Wageningen gekeken naar de vertaling van de resultaten naar modellen. De waterschappen Aa & Maas en Rijn & IJssel leveren kennisen data en delen hun netwerk in twee demogebieden (Vinkenloop in Noord-Brabant en Vragenderbeek in de Achterhoek). Dit maakt het mogelijk om de de nature-based solutions te ontwerpen en toe te passen met betrokkenheid van de boeren in deze gebieden. De opgeleverde data en inzichten worden ook direct gedeeld met dit netwerk. Dit levert waardevolle discussies en extra inzichten op die het onderzoek optimaliseren.

Optimaal nutriëntengebruik in combinatie met productieve landbouw

Het onderzoek laat uiteindelijk zien hoeveel nutriënten er door de NbS worden verwijderd en van welke processen en omgevingsfactoren deze verwijdering afhankelijk is. Hierdoor kunnen ze optimaal ingezet worden. Boeren en waterschappers hebben zo extra opties om het nutriëntenverlies van landbouwpercelen op te vangen en te recyclen. Dit creëert een win-win situatie voor zowel de boeren als de kwaliteit van het oppervlaktewater.

Deze pagina delen.