Landelijk risicomodel voor funderingen

Inzicht in funderingsrisico’s voor woningen, vandaag én in de toekomst

Door klimaatverandering nemen deze risico’s verder toe. Om woningeigenaren, overheden, woningcorporaties en andere partijen beter te ondersteunen bij het herkennen en aanpakken van funderingsproblemen, werken Deltares en TNO aan een landelijk raamwerk voor risicomodellering van funderingen.

Het raamwerk vormt een belangrijke bouwsteen voor de Nationale Aanpak Funderingen (NAF) van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) en ondersteunt de ontwikkeling van een landelijke voorziening voor funderingsinformatie. Hiermee ontstaat een uniforme basis om funderingsrisico’s beter te beoordelen, te vergelijken en te prioriteren.

Publictie: Raamwerk risicomodel voor funderingen

Naar een landelijke aanpak

Funderingsproblemen ontstaan door een samenspel van processen in bodem, fundering en gebouw. Denk aan bodemdaling door veenoxidatie of consolidatie, droogte die leidt tot lage grondwaterstanden, aantasting van houten paalfunderingen en verschilzettingen onder gebouwen. Deze processen kunnen leiden tot scheurvorming, scheefstand, vochtproblemen en in ernstige gevallen funderingsschade.

Hoewel verschillende organisaties al modellen, kaarten en beoordelingsmethoden hebben ontwikkeld, ontbreekt een landelijke, samenhangende aanpak die risico’s op een consistente manier in beeld brengt. Hierdoor is het lastig om risico’s tussen gebieden te vergelijken en om funderingsinformatie op grote schaal beschikbaar te maken voor bewoners en beleidsmakers.

Onze aanpak

Deltares en TNO hebben een raamwerk ontwikkeld voor een toekomstbestendig risicomodel dat funderingsrisico’s integraal beoordeelt. Het model is gebaseerd op drie kerncomponenten:

• Bedreiging: processen zoals bodemdaling, grondwaterveranderingen, droogte en funderingsaantasting.
• Blootstelling: gebouwen en bewoners die zich bevinden in gebieden waar deze bedreigingen optreden.
• Kwetsbaarheid: de gevoeligheid van een gebouw voor schade, afhankelijk van bijvoorbeeld funderingstype, bouwjaar en constructie-eigenschappen.

Door deze componenten samen te brengen ontstaat inzicht in de kans op funderingsschade en de mogelijke gevolgen daarvan. Het raamwerk maakt gebruik van gegevens over bodemopbouw, grondwater, klimaat, funderingen, gebouwen en monitoringdata zoals satellietmetingen van bodembewegingen.

Van risico naar handelingsperspectief

Met uniforme risicomodellering kunnen betrokken partijen bijvoorbeeld:

• gebieden met verhoogde funderingsrisico’s identificeren;
• prioriteiten stellen voor onderzoek en monitoring;
• woningeigenaren inzicht geven in mogelijke risico’s;
• beleidskeuzes ondersteunen rond grondwaterbeheer, stedelijke ontwikkeling en klimaatadaptatie;
• investeringen in funderingsherstel beter onderbouwen.

Deze risicomodellering maakt zichtbaar waar kwetsbaarheden optreden, kwantificeert mogelijke effecten en ondersteunt keuzes over onderzoek, monitoring, maatregelen en prioritering. Het geeft geen absolute voorspellingen, maar wel een onderbouwde inschatting van risico’s waarmee huiseigenaren, overheden en andere stakeholders betere afwegingen kunnen maken.

Bestaande kennis verbinden

Voor de ontwikkeling van de landelijke modellering worden bestaande modellen als basis gebruikt. Daarbij wordt onder meer het Deltares Funderings Inzicht & Risico Model voor Nederland (FIRM-NL) benut, alsmede het TNO-model voor schade door bodemdaling, de KCAF-richtlijnen, en andere beschikbare toepassingen. Deze kennis vormt de basis voor een uniform en schaalbaar systeem dat in de toekomst verder kan worden uitgebreid.

Resultaat

Het project levert een gezamenlijk begrippenkader en een modulaire opzet voor een nationaal risicomodel voor funderingen. Dit vormt de basis voor een toekomstige landelijke funderingsvoorziening waarin risico’s op een consistente manier in beeld worden gebracht voor zowel individuele gebouwen als grotere gebieden. Het model kan meegroeien met nieuwe kennis, data en inzichten, zodat Nederland beter voorbereid is op toenemende funderingsrisico’s