RESET: Onderzoek naar de stabiliteit van spoordijken
Hoe zorgen we ervoor dat het Nederlandse spoor veilig en betrouwbaar blijft nu we meer van het spoor vragen - meer, langere, zwaardere en snellere treinen laten rijden? En hoe krijgen we beter inzicht in de huidige toestand van spoordijken om incidenten te voorkomen?
Binnen het onderzoeksprogramma RESET (Reliable Embankments for Safe Expansion in Rail Traffic) werkt Deltares, in opdracht van ProRail en in samenwerking met de TU Delft, aan deze vragen. Centraal staat het beter begrijpen van de ondergrond onder spoordijken en de manier waarop deze reageert op belasting door treinverkeer.
Waarom onderzoek naar spoordijken nodig is
Nederland heeft te maken met een slappe ondergrond die regionaal sterk kan variëren. Hoeveel meer of intensiever treinverkeer kunnen onze spoordijken aan? Tachtig procent van de spoordijken is gebouwd voor 1920 met de kennis, eisen en kunde van toen. Hoe dat is gedaan en met welke materialen is vaak onbekend. Daarnaast zorgen langere droogteperioden en extreme neerslag voor extra variatie in het grondwater, wat de sterkte van spoordijken beïnvloedt.
Door onderzoek te doen naar de sterkte van de spoordijken ondersteunt RESET ProRail bij het nemen van verantwoorde beslissingen over het toelaten van extra treinverkeer en mogelijk nodige versterkingen.
Binnen RESET onderzoeken we wat de echte sterkte van spoordijken is. We ontwikkelen nieuwe methoden voor de beoordeling van de baanstabiliteitail, zodat ProRail realistischer kan beoordelen welke spoorbelasting door treinverkeer verantwoord is.
Timo Schweckendiek, onderzoeker geotechnische betrouwbaarheid en risico's
Proeven in de GeoCentrifuge laten bezwijkmechnisme zien
Een belangrijk onderdeel van RESET is een serie experimenten in de Deltares GeoCentrifuge, een unieke faciliteit waarin geotechnische processen realistisch kunnen worden opgeschaald.
In deze centrifuge stellen we schaalmodellen van spoordijken bloot aan versnellingen tot 50 g, waardoor de modeldijken op schaal 1:50 zich toch gedragen als echte spoordijken. Hiermee onderzoeken we hoe een spoordijk bezwijkt zonder echte spoordijken kapot te hoeven maken — cruciale informatie die in het veld niet op deze manier kan worden verzameld. In de verschillende tests variëren we steeds één parameter: bijvoorbeeld de samenstelling van de ondergrond of de geometrie van de dijk.
De resultaten gebruiken we om de geotechnische modellen aan te scherpen waarmee de baanstabiliteit wordt beoordeeld.
Meten in het veld
Naast de GeoCentrifuge-proeven hebben we een veldproef op bestaand spoor gedaan. Tijdens de veldproef keken we specifiek naar hoe de ondergrond en het grondwater reageren op treinbelasting. Hiervoor zijn zowel conventionele als innovatieve meetmethoden ingezet, alsmede een drukmat onder het ballastbed. Een specifieke vraag hierbij was het verschil in opbouw van (grondwater)drukken tussen een stilstaande trein en treinen met verschillende snelheid. Dat is van belang om dat de beoordeling van de stabiliteit van spoordijken tot op heden geen onderscheid maakte tussen stilstaande en rijdende treinen. Het is voor het eerst dat een dergelijke proef in Nederland werd uitgevoerd.
Je hebt nog niet aangegeven of je cookies wilt accepteren of weigeren. Hierdoor kan dit element niet worden getoond.
Pas je cookie instellingen aan
Of ga direct naar:
Veldproef op een spoordijk.
Kennis voor ontwerp, beheer en beleid
Door GeoCentrifuge‑proeven te combineren met numerieke simulaties, veldmetingen en de kennis van experts van zowel Deltares als ProRail en ingenieursbureaus, ontstaan nieuwe beoordelingsmethoden en -richtlijnen voor de stabiliteit van spoordijken. De resultaten helpen ProRail in de dagelijkse praktijk, bijvoorbeeld bij:
- het beslissen of zwaardere, langere treinen of hogere treinfrequenties (cq. meer treinen per uur) verantwoord zijn
- het bepalen of dijken moeten worden versterkt
We maken gebruik van de kennis die we opgedaan hebben bij de risicobeoordeling van dijken, kademuren en damwanden. Het beoordelen van bestaande constructies is een relatief nieuwe tak van sport, en uitermate relevant om het maximale uit onze verouderende infrastructuur te halen.
Timo Schweckendiek, onderzoeker geotechnische betrouwbaarheid en risico's
Samenwerking voor een veilig en efficiënt spoorwegnetwerk
In RESET bundelen Deltares, TU Delft en ProRail hun expertise, ondersteund door de praktijkervaring van vier ingenieursbureaus (Arcadis, Haskoning, Sweco en Witteveen & Bos). Het vijfjarige programma (2022-2027) levert nieuwe inzichten en praktische handvatten op voor een veilig en efficiënt spoorwegnetwerk. De opgedane kennis draagt bij aan het realiseren van de ambities van ProRail en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat: meer treinverkeer mogelijk maken, met behoud van veiligheid — nu én in een veranderend klimaat.
