Handelingsperspectief bermbranden : kosten-baten afweging van adaptatieopties en verkenning naar bredere gevolgen

Bermbranden vormen een risico voor de verkeersveiligheid in Nederland door rookontwikkeling en direct gevaar voor weggebruikers. Jaarlijks komen tientallen tot honderden bermbranden voor, meestal veroorzaakt door menselijk handelen en slechts zelden door natuurlijke oorzaken. De frequentie en intensiteit worden beïnvloed door factoren als vegetatie, droogte en wind. Door klimaatverandering neemt het risico op natuur- en bermbranden verder toe. Rijkswaterstaat streeft naar een klimaatbestendig hoofdwegennet in 2050; deze studie draagt daaraan bij door inzicht te geven in de gevolgen van berm- en natuurbranden en door adaptatieopties te ontwikkelen om zowel de gevoeligheid als de impact te verminderen. Het doel van de studie is tweeledig: 1) Handelingsperspectief: het ontwikkelen van concrete adaptatieopties voor Rijkswaterstaat, inclusief een kosten-batenanalyse, om beter om te gaan met bermbranden in een veranderend klimaat. 2) Maatschappelijke gevolgen: het verkennen van bredere maatschappelijke effecten van natuur- en bermbranden, zoals economische schade, inzet van hulpdiensten en gezondheidseffecten, in samenwerking met experts. Op basis van het onderzoek doet Deltares de volgende aanbevelingen: - Structureel twee keer per jaar maaien vermindert de gevoeligheid voor bermbranden, maar is niet overal kosteneffectief; inpassing in regulier beheer of bundeling van activiteiten is wenselijk. Incidenteel extra maaien in droge jaren is minder effectief. - Aanpassing van vegetatie is vooral effectief in combinatie met structureel maaien. - Onderzoek mogelijkheden voor verhoogde paraatheid van first responders in droge perioden. - Verzorgingsplaatsen vragen extra aandacht door hun hoge brandgevoeligheid, met maatregelen zoals frequenter maaien, afvalbeheer en bewustwording, waarbij ook cascade-effecten worden meegenomen. Voor een goede duiding van klimaatrisico’s is een bredere, systematische risico-afweging nodig dan alleen herstel- en stremmingskosten. Aanbevolen wordt een specifiek afweegkader voor klimaatdreigingen te ontwikkelen, de gevolgen structureel te monitoren en de afstemming met partijen zoals brandweer, terreinbeheerders en veiligheidsregio’s te versterken.