Verkenning warmtelozingen en duurzaam hergebruik restwarmte

Warmtelozingen van industrie en energiecentrales op het Nederlandse oppervlaktewater vormen een groeiend probleem. Ze verslechteren de waterkwaliteit en ecologie, terwijl klimaatverandering de watertemperatuur verder doet stijgen. Rijkswaterstaat heeft Deltares en CE Delft gevraagd de omvang van het probleem, mogelijke oplossingen en de rol van Rijkswaterstaat te verkennen. Uit het onderzoek blijkt dat jaarlijks circa 250 PJ restwarmte wordt geloosd naar water en lucht. Hiervan is ongeveer 100 PJ geschikt voor duurzaam hergebruik, vergelijkbaar met het jaarlijkse warmteverbruik van 1,5 miljoen huishoudens. Hergebruik van restwarmte kan bijdragen aan energiebesparing, CO₂-reductie en verbetering van de waterkwaliteit. Dit is belangrijk omdat hogere watertemperaturen leiden tot minder zuurstof in het water, met gevolgen zoals algenbloei en botulisme. Daarnaast neemt door klimaatverandering de ruimte voor warmtelozingen verder af. Stakeholders zien duurzaam hergebruik van restwarmte als de voorkeursoplossing. Belangrijke kansen zijn energiebesparing, vermindering van CO₂-uitstoot en ondersteuning van klimaatdoelen. Tegelijkertijd bestaan er belemmeringen, zoals hoge investeringskosten voor warmtenetten, een mismatch tussen warmteaanbod en -vraag, beperkte mogelijkheden voor seizoensopslag en een gebrek aan beleidsprikkels. Ook is er behoefte aan meer regie vanuit de rijksoverheid. Rijkswaterstaat heeft als beheerder van de rijkswateren een belangrijke rol in het bewaken van de waterkwaliteit en beschikt over kennis van warmtelozingen. Stakeholders zien daarnaast kansen voor Rijkswaterstaat om regioprocessen rond de energie- en warmtetransitie te ondersteunen en het gesprek over hergebruik van restwarmte met industrie en regionale partijen te stimuleren. Aanbevolen wordt om klimaatscenario’s mee te nemen bij vergunningverlening voor warmtelozingen, de rol van Rijkswaterstaat verder uit te werken en onderzoek te doen naar het landelijke aanbod van restwarmte, grootschalige warmteopslag en stimulerende beleidsmaatregelen. Daarnaast wordt verdere ontwikkeling van warmtenetten, inclusief financiering en innovatieve netwerkconcepten, als belangrijk aandachtspunt genoemd.