Het gebruik van beslissingsondersteunende modellen bij droogte

De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in Elsevier Environmental Science en Policy onder de titel The role of decision support tools in drought management: Insights from the Netherlands. Daarnaast schreven de onderzoekers onlangs een artikel over de rol van hydrologische modellen voor het vakblad Stromingen van de Nederlandse Hydrologische Vereniging.

Download het artikel in Elsevier Environmental Science Policy

Feitelijke informatie steeds belangrijker bij ernstige droogte

Uit een vragenlijst onder nationale en regionale waterautoriteiten blijkt dat waterbeheerders bij ernstige droogte steeds sterker leunen op feitelijk onderbouwde instrumenten. Het gaat daarbij onder meer om veldmetingen, data informatiesystemen, consultaties met belanghebbenden en wet- en regelgeving. Ook weersverwachtingen en expertkennis blijven in alle fasen van het droogtebeheer van groot belang.

Het gebruik van hydrologische modellen neemt daarentegen niet eenduidig toe. In de vroege fases van droogte worden deze modellen vooral ingezet als hulpmiddel voor specialisten en minder zichtbaar gebruikt in de bredere besluitvorming.

Hydrologische modellen vaak ‘onzichtbaar’ in besluitvorming

Veel Nederlandse hydrologische modellen zijn oorspronkelijk ontwikkeld voor natte omstandigheden en hoogwater. Juist daarom is het belangrijk, zo schrijven de onderzoekers, om kritisch te blijven kijken naar de geschiktheid en transparantie van deze modellen in de context van droogtebesluitvorming.

Hoewel data informatiesystemen bij extreme droogte intensiever worden gebruikt, blijkt het gebruik van hydrologische modellen daarin vaak verborgen. In de praktijk zijn modellen in ongeveer 60% van de gevallen geïntegreerd in informatiesystemen, waarbij gebruikers zich niet altijd bewust zijn van hun inzet. Daardoor blijven ook de onzekerheden die met modellen samenhangen grotendeels buiten beeld in het besluitvormingsproces.

Liduin Bos-Burgering, geohydrologe en droogte expert

De studie laat zien dat er bij droogtecrises behoefte is aan meer standaardisatie en betere afstemming van informatie tussen regio’s en bestuurslagen. Het expliciet en transparant meenemen van modellen én hun onzekerheden in besluitvorming kan hieraan bijdragen.

Bewustzijn over modelgebruik vergroten

Door het bewustzijn bij beleidsmakers en waterbeheerders te vergroten over welke hydrologische modellen worden gebruikt en wat de onderliggende onzekerheden zijn, wordt duidelijker welke aannames ten grondslag liggen aan besluiten. Aannames worden zo zichtbaar en bespreekbaar en kunnen bewust worden meegenomen in afwegingen. Dit stimuleert organisaties om na te gaan welke modellen het meest geschikt zijn voor het beantwoorden van specifieke beleidsvragen. .

Modellen als onderdeel van onderdeel van besluitvorming

De onderzoekers benadrukken dat modellen waardevol zijn als onderdeel van de besluitvorming. Timo Kroon, onderzoeker grondwater en waterzekerheid bij Deltares zegt hierover:

“Modellen zouden als technisch instrument moeten verschuiven naar onderdeel in de bredere context van informatiesystemen. Dit vraagt om duidelijke communicatie over onzekerheden, samenwerking tussen modelleurs, waterbeheerders en beleidsmakers, en aansluiting van modelinformatie op besluitvormingsprocessen”

Nu droogteperiodes vaker voorkomen en de gevolgen groter worden, is het belangrijk om niet alleen naar data en modeluitkomsten te kijken, maar ook naar de aannames en onzekerheden die daaraan ten grondslag liggen. Door deze expliciet mee te nemen in besluitvorming kunnen beleidsmakers beter onderbouwde en transparantere keuzes maken voor een klimaatbestendig waterbeheer. Daarnaast helpt een gezamenlijke aanpak rondom het toepassen van data en modellen, en informatie-uitwisseling om sneller en consistenter te handelen tijdens droogteperiodes.