Brede analyse rivierbeheer versnelt natuurlijke oplossingen

Lees de studie

Beheerders van de Rijn staan voor grote uitdagingen: door een dalende rivierbodem verschuift de afvoer van de IJssel naar de Waal (wat onder andere gevolgen heeft voor de vulling van het IJsselmeer) en door klimaatverandering stijgt de kans op laag- en hoogwater.

Ook blijft herstel van ecologische kwaliteit achter. Om deze opgaves aan te pakken, wordt in het programma Ruimte voor de Rivier 2.0 gewerkt aan nieuwe plannen.

Maatschappelijke kosten- en batenanalyse

Sien Kok, onderzoeker bij Deltares en WUR, vergelijkt verschillende strategieën voor rivier- en uiterwaardenbeheer met elkaar in een uitgebreide maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA).

Naast effecten op waterveiligheid, scheepvaart en zoetwatervoorziening vanuit het IJsselmeer, neemt ze daarin een breder scala aan ‘ecosysteemdiensten’ mee, zoals waterzuivering en opslag van broeikasgassen, recreatie, landschappelijke kwaliteit en de waarde die mensen hechten aan natuur, ook als ze die niet direct gebruiken (de 'niet-gebruikswaarde').

De belangrijkste bevinding: de reikwijdte van de beoordeling kan de voorkeursstrategie beïnvloeden. Zo werd duidelijk dat een relatief goedkope strategie die alleen droogte en hoogwaterproblematiek aanpakt (‘Robuuste Rivier’) het beste scoort wanneer de MKBA een nauwe scope heeft.

Als een breder scala aan ecosysteemdiensten wordt meegenomen in de MKBA, verschuift de voorkeursstrategie. Dan levert de meest ambitieuze, natuurgebaseerde strategie (‘Ruimte voor Leverende Rivieren +’), waarin uiterwaarden worden verbreed en vernat en landbouw plaatsmaakt voor natuur, de grootste maatschappelijke meerwaarde op. Vooral zogenoemde culturele ecosysteemdiensten zijn hierbij doorslaggevend.

Baten van NbS

Koks onderzoek laat zien dat een bredere MKBA kan leiden tot andere keuzes in toekomstig rivierbeheer. Door de waarde van natuur expliciet mee te nemen, kan het voorkeursalternatief fundamenteel veranderen en ontstaat er meer inzicht in de brede baten van natuurlijke oplossingen of Nature-based Solutions.

Als we Nature-based Solutions een eerlijke kans willen geven binnen het waterbeheer, moeten we de brede maatschappelijke baten die zij opleveren volwaardig meenemen in onze afwegingskaders zoals kosten-batenanalyses.

Sien Kok, expert milieu en economie bij Deltares

Herstel zoetwaterecosystemen

Het promotie-onderzoek van Sien Kok is onderdeel van het Europese MERLIN-project, dat kijkt waar en hoe herstel van zoetwaterecosystemen voor zowel mens als natuur in Europa nodig en mogelijk is.