AI en satellietdata voor betere waterkwaliteit en sterker natuurbeleid

Het project richt zich op verschillende rivieren, meren, overgangswateren en de kustzones van Europa. Ook Azië, Afrika en Latijns-Amerika doen mee aan het onderzoek om wereldwijde kennisuitwisseling mogelijk te maken.

Binnen het project is Deltares medetrekker van het werkpakket Integrated Solutions for management of Aquatic Ecosystems en leidt de toepassing van de watermodellen. Op deze manier volgt Deltares de ontwikkeling van open‑source AI‑algoritmen en spelen we een belangrijke rol in het vertalen van deze wetenschappelijke innovaties naar operationele toepassingen voor waterbeheerders en beleidsmakers.

Een consistent beeld van waterkwaliteit

De Kaderrichtlijn Water (KRW) is een belangrijk instrument binnen de Europese Green Deal om aquatische ecosystemen en biodiversiteit te beschermen en te herstellen. Daarvoor zijn waterkwaliteitsmetingen belangrijk. Maar de huidige waterkwaliteitsmetingen zijn beperkt in ruimte en tijd en geven daarom geen consistent beeld.

Door satellietwaarnemingen en AI‑modellen te benutten kunnen we waterkwaliteit consistenter, frequenter en grensoverschrijdend in beeld brengen. Dat alles doen we in lijn met de verwachte update KRW implementatiestrategie door de werkgroep ECOSTAT (geleidt door EC-Joint Research Center). Rijkswaterstaat maakt ook deel uit van ECOSTAT.

Toepassing met eindgebruiker

Een belangrijk onderdeel van het project is de co‑creatie met eindgebruikers. Rijkswaterstaat Water‑Verkeer en Leefomgeving (RWS‑WVL) is actief betrokken en financierde in 2025 en 2026 een pilot waarin satellietgegevens over chlorofyl-concentraties in het IJsselmeer werden vertaald naar KRW-kaarten. Ook in OASIS blijven ze betrokken.

Er zijn drie concrete toepassingen waar Deltares zich op richt met eindgebruikers, dit zijn:

1. Satellietkaarten voor de Kaderrichtlijn Water

Deltares en verscheidene andere partners ontwikkelen en testen satellietkaarten voor mogelijke toepassing voor de kaderrichtlijn water. We maken gebruik van het Europese aardobservatie- en monitoringsprogramma Copernicus.

De achterliggende gedachte is te onderzoeken of de kwaliteit van grote (Rijks)wateren beter en efficiënter kan worden gevolgd door waterkwaliteit vanuit de ruimte te monitoren en te koppelen aan de KRW beoordeling. Dit vormt dan samen met de in situ metingen en model-uitkomsten een belangrijke stap richting duurzaam beheer van meren, rivieren en kustwateren.

2. AlgenRadar

Deltares schakelt hierbij onder andere bestaande tools in zoals AlgenRadar voor voorspelling van cyanobacteriën. De tool wordt straks in diverse pilotgebieden van OASIS ingezet. Deze digitale oplossing geeft ecosystemen als het ware een stem en ondersteunt de onderbouwing van besluiten in het waterbeleid. Deze tool heeft zich al bewezen zowel nationaal als internationaal, en de koppeling met satellietbeelden wordt nu versterkt.

3. AI‑model voor verspreidingskaarten zeegras

De derde toepassing gaat om het kustecosysteem en specifiek het zeegras Zostera marina, een belangrijke indicator voor waterkwaliteit en biodiversiteit. Voortbouwend op het EU‑project OBAMA‑NEXT gebruikt Deltares AI en drone data om verspreidingskaarten van zeegras te maken voor het Waddengebied. Het AI model wordt hiermee verfijnd om resolutie en betrouwbaarheid te vergroten.

Impact op verschillende beleidskaders

Met het ontwikkelen van een platform in dit project draagt Deltares bij aan meerdere beleidskaders, waaronder de Kaderrichtlijn Water (KRW), de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM) de Nature Restoration Regulation, Natura 2000, en aan grensoverschrijdend waterbeheer. Hierin werken we samen met EuroGEO (Groep op Aardobservatie on Europa) community en , GEO BON (Group on Earth Observations Biodiversity). Daarbij is er de kennisuitwisseling met andere continenten.

OASIS (Observation and AI-powered System for Intelligent water Solutions) is een EU Horizon project (OASIS, GA 110293392)