Getij zorgt voor vaste tijdstippen bij kustoverstromingen
Expert(s) |
Bas van Maren
Overstromingen worden vaak gezien als onvoorspelbare gebeurtenissen. Nieuw onderzoek van Wageningen University & Research, Deltares en internationale kennisorganisaties laat zien dat kustoverstromingen in veel gebieden juist opvallend vaak op vaste momenten van de dag plaatsvinden. Door de invloed van het getij vallen overstromingen in sommige steden steeds rond de ochtendspits, tijdens kantooruren of juist midden in de nacht.
De kennis uit dit nieuwe onderzoek helpt om kustgebieden wereldwijd beter voor te bereiden op zeespiegelstijging. Het onderzoeksteam verdiepte zich in de timing van kustoverstromingen in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Zij analyseerden tientallen jaren aan metingen van waterstanden en brachten in kaart op welke tijdstippen overstromingen zich voordoen.
Niet alleen waar, maar ook wanneer
Onderzoek naar overstromingen richt zich meestal op de vraag hoe vaak en hoe ernstig een gebied overstroomt. De onderzoekers voegen daar een nieuwe dimensie aan toe: het exacte tijdstip waarop dat gebeurt. In gebieden waar het getij een grote rol speelt, blijken overstromingen zich vaak te concentreren rond vaste uren van de dag. Zo vinden overstromingen in Boston vaak plaats rond het middaguur en rond middernacht, terwijl ze aan de kust van Zuid-Californië juist vooral in de ochtend voorkomen. Dat patroon wordt bepaald door de manier waarop getijden zich langs de kust verplaatsen.
"Het getij bepaalt vaak of een zware storm daadwerkelijk tot een overstroming kan leiden. Daardoor blijken veel overstromingen veel voorspelbaarder in de tijd dan we tot nu toe dachten", aldus Joris Beemster, hoofdauteur en promovendus bij de WUR.
Timing bepaalt de impact
Volgens de onderzoekers kan het tijdstip van een overstroming grote invloed hebben op de maatschappelijke gevolgen. Een overstroming tijdens de ochtendspits kan leiden tot veel verkeershinder en economische schade, terwijl een overstroming midden in de nacht juist grotere risico's kan opleveren voor bewoners en hulpdiensten.
De Watersnoodramp van 1953 is daarvan een bekend voorbeeld: die vond plaats in de nacht en in het weekend, waardoor de ramp pas laat werd opgemerkt en de hulpverlening vertraging opliep. Door ook het tijdstip van overstromingen mee te nemen, ontstaat volgens de onderzoekers een realistischer beeld van overstromingsrisico's.
Toepassing in de praktijk
Bas van Maren (expert morfologie bij Deltares): “We weten al heel lang dat springtij en hoogwater op een gegeven locatie op een vast tijdstip voorkomen. Maar we hebben dit tijdstip eigenlijk nooit ruimtelijk geanalyseerd, en ook een vergelijking met daadwerkelijk optredende overstromingen is niet eerder gemaakt.
Dit onderzoek laat zien dat op diverse locaties het tijdstip van overstroming gerelateerd is aan de getijdynamiek, en die dynamiek is goed voorspelbaar. En hoe voorspelbaarder een overstroming is, hoe beter men zich kan voorbereiden.”
De mate waarin het getij het tijdstip van overstroming bepaalt, verschilt wereldwijd en is afhankelijk van lokale getijcondities en van de stormopzet. "In Nederland is de stormopzet relatief belangrijk in vergelijking met het getij", legt Van Maren uit. "Daarom is het exacte tijdstip van een overstroming in Nederland helaas minder goed voorspelbaar dan in bijvoorbeeld de VS."
Hoe voorspelbaarder een overstroming is, hoe beter men zich kan voorbereiden
Bas van Maren (expert morfologie Deltares)
Nieuwe mogelijkheden voor klimaatadaptatie
De onderzoekers verwachten dat deze kennis steeds belangrijker wordt. Door de stijgende zeespiegel zullen kustoverstromingen vaker voorkomen. Juist dan kan inzicht in het verwachte tijdstip helpen om de gevolgen te beperken.
Denk aan het beter plannen van waarschuwingen, het tijdig sluiten van stormvloedkeringen, het aanpassen van verkeersmaatregelen of het voorbereiden van hulpdiensten op de uren waarop het risico het grootst is. Ook kan de kennis worden meegenomen in ruimtelijke planning, verzekeringsmodellen en klimaatadaptatiestrategieën.
Een nieuwe dimensie van overstromingsrisico
Volgens de onderzoekers wordt overstromingsrisico meestal beschreven aan de hand van de kans op een overstroming en de waterhoogte. Het nieuwe onderzoek laat zien dat ook het tijdstip waarop een overstroming plaatsvindt een cruciale factor is.
Door de dagelijkse ritmes van mensen – wanneer we werken, reizen of slapen – mee te nemen, ontstaat een beter beeld van de daadwerkelijke impact van kustoverstromingen. Daarmee voegen de onderzoekers een nieuwe dimensie toe aan het begrijpen én beheersen van overstromingsrisico's in een veranderend klimaat.
Overstromingsrisico heeft niet alleen een locatie en een kans, maar ook een klok
Joris Beemster (WUR)
De resultaten van dit onderzoek zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift 'Nature Communications'.
