Hoge golven, beschadigde dijk: welke noodmaatregelen houden stand?

Nederland wordt steeds vaker geconfronteerd met extremer weer. Hoewel onze dijken goed worden onderhouden en regelmatig worden versterkt, is het belangrijk voorbereid te zijn op situaties waarin een dijk tijdens een hoogwater en storm beschadigd raakt. In deze proef onderzoeken we hoeveel golfbelasting de verschillende noodmaatregelen aankunnen.

Gat in de dijk als startpunt voor nieuwe proef

De proef bouwt voort op het onderzoek ‘Erodeerbaarheid Klei’, dat in juni in de Deltagoot is uitgevoerd en waarbij een erosiekuil ontstond in het buitentalud van een dijk door de hoge golven. Diezelfde erosiekuil is nu het startpunt van dit nieuwe onderzoek om noodmaatregelen die in de praktijk worden ingezet, te testen.

Zo wordt onder andere een zogenaamde bekramming getest. Hierbij wordt het erosiegat gevuld met zandzakken of klei, afgedekt met geotextiel en geogrid en vastgezet met krammen.

Oefenen én meten

Tijdens de proef worden verschillende combinaties van noodmaterialen aangebracht en belast door golven. Daarbij verzamelen de onderzoekers praktische informatie over aanbrengtijd, uitvoerbaarheid en veilig werken. Sensoren registreren onder meer golfhoogte, golfdruk en stroomsnelheid; ook worden de trekkrachten op enkele krammen of ankers gemeten.

Waterschappen hebben veel ervaring met het aanbrengen van noodmaatregelen. Nu kunnen we zien tot wanneer de noodmaatregel standhoudt tegen het geweld van de golven.

Arno Rozing, projectleider bij Deltares

Brede samenwerking

Het idee voor de noodmaatregelenproef ontstond tijdens een brainstormsessie van het Crisisexpertteam Waterveiligheid (CTW). Opdrachtgever van het onderzoek is Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA). Deltares leidt het project en verzorgt de proefopstelling, ondersteuning, metingen en rapportage. Bij de uitvoering zijn twee waterschappen nauw betrokken. Calamiteitenmedewerkers van Waterschap Hunze en Aa’s en van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier helpen bij de voorbereidingen en brengen de noodmaatregelen in de golfgoot aan.

Gabriel Rammeloo, strategisch beleidsadviseur waterschap Hunze en Aa’s: “Het is een mooie kans voor ons om te testen hoe onze bekramming zich houdt bij flinke golven. We hebben een plan en de materialen om onze zeedijk goed in te pakken als er schade is. Nu kunnen we in de praktijk testen of deze bescherming ook sterk genoeg is om grote golven te weerstaan”.

Theo Reuzenaar, adviseur Waterveiligheid bij HHNK: “Het is voor ons een mooie gelegenheid die we hebben aangegrepen om noodmaatregelen te oefenen in een realistische proefopstelling. Het oefenen, maar ook uitwisselen van kennis en ervaring met andere waterschappen en Deltares levert ons nieuwe inzichten op. We ondervinden bijvoorbeeld de uitvoerbaarheid van maatregelen in de praktijk, de tijd die maatregelen kosten en hoe we het beste veilig te werk kunnen gaan.”

800 zandzakken

Calamiteitenmedewerkers van het Hoogheemraadschap van Delfland en vrijwilligers van de Delflandse Dijkwacht zorgen voor het vullen van 800 zandzakken met hun zandzakkenvulmachine. Daarmee komen praktijkervaring, onderzoek en crisisvoorbereiding letterlijk samen in één proef. Daarnaast is ook Hogeschool Rotterdam betrokken en is de proef voor de opleiding Civiele Techniek een onderdeel van een Minor Waterbouw. Daarbij zullen 21 studenten colleges volgen over waterveiligheid en een opdracht uitvoeren.

Sneller en effectiever optreden

De uiteindelijke resultaten van de proef helpen calamiteitenteams om bij een echte noodsituatie sneller en effectiever op te treden. Ook leveren de proeven nieuwe kennis op die kan worden gebruikt om landelijke richtlijnen voor noodmaatregelen verder te verbeteren. Maar bovenal wordt met de proeven bekend welke golfbelasting de noodmaatregelen aankunnen.