Kan groene infrastructuur ook funderingen beschermen?
Nederlandse steden krijgen steeds vaker te maken met funderingsproblemen als gevolg van lage grondwaterstanden, krimpende klei en bodemdaling. Klimaatverandering versterkt deze effecten. Tegelijk investeren gemeenten steeds vaker in groene infrastructuur, zoals doorlatende trottoirs, regentuinen, wadi’s en vergroende boomgroeiplaatsen om het waterbeheer (droogte en overstromingen) te verbeteren, hittestress te verminderen en biodiversiteit te versterken. De vraag is welk effect heeft groene infrastructuur op de bodemcondities en funderingen. Kan het ook bijdragen aan het beschermen van funderingen?
Om deze vraag te beantwoorden is Deltares in samenwerking met o.a. gemeenten en specialistische bedrijven het onderzoeksproject ‘Proactief Funderingen beschermen met Groene Infrastructuur gestart ‘. Het onderzoek richt zich op de vraag of groene bovengrondse maatregelen ook ondergronds een rol kan spelen in het beperken van funderingsrisico’s door het reguleren van bodemvocht en grondwaterstanden.
Nieuwe rol voor groene infrastructuur
Groene infrastructuur wordt doorgaans ingezet voor klimaatadaptatie, zoals waterberging en verkoeling. Het effect van groene maatregelen op de ondergrond en funderingen is echter nog onvoldoende bekend.
We willen helder krijgen hoe vergroeningsmaatregelen doorwerken in bodem en grondwater, en of ze de levensduur van ondiepe en diepe funderingen kunnen verlengen.
Floris Boogaard, stedelijk waterexpert bij Deltares
De sleutel ligt in de ondergrond
Funderingsproblemen ontstaan vaak door veranderingen in de bodem. In gebieden met klei- en veenbodems reageren gronden sterk op schommelingen in vocht. Bij droogte daalt het grondwaterpeil en krimpt de bodem, terwijl deze bij natte omstandigheden juist uitzet. Deze bewegingen kunnen leiden tot scheurvorming en verzakkingen.
Groene infrastructuur heeft invloed op deze processen; het wordt er door vastgehouden of juist afgevoerd. Hiermee kan het grondwaterpeil stabieler blijven en nemen schommelingen in grondwaterstanden en de kans op bodemdaling en funderingsschade af.
We brengen twee werelden - klimaatadaptatie en funderingsproblematiek - bij elkaar en gaan onderzoeken of daar kansen liggen.
Nicoletta Nappo, onderzoeker funderingen bij Deltares
Metingen, aanpak met data en praktijk
Deltares leidt en coördineert het project, waarin satellietmetingen, velddata en geotechnische kennis worden gecombineerd. Met technieken zoals InSAR worden bodembewegingen nauwkeurig gevolgd, terwijl bodemvocht en grondwaterstanden lokaal worden gemeten.
Die combinatie maakt het mogelijk om beter te begrijpen hoe groene infrastructuur doorwerkt in de ondergrond. De inzichten worden vertaald naar een interactieve GIS‑tool, die gemeenten ondersteunt bij het maken van funderingsbewuste keuzes in hun ruimtelijke en klimaatadaptatiestrategieën. Hiermee maken we de resultaten direct toepasbaar in de praktijk.
Van data naar toepasbare inzichten voor de praktijk
De projectpartners zetten een gevalideerde monitoringsmethode, zodat er een gestandaardiseerde monitoringsaanpak komt voor gemeenten. Ook worden er praktische ontwerp- en planningsaanbevelingen voor gemeenten, ingenieurs en infrastructuurbeheerders opgeleverd over hoe groene infrastructuur kan worden ingezet om diepe en ondiepe funderingen te beschermen.
Het project brengt niet alleen de kansen van groene infrastructuur in beeld, maar ook de voorwaarden voor succesvolle toepassing. Zo onderzoeken de partners welke maatregelen bijdragen aan stabielere grondwaterstanden en een betere bescherming van funderingen en of bepaalde vormen van groene infrastructuur negatieve effecten kunnen hebben. Bomen kunnen bijvoorbeeld water aan de bodem onttrekken, wat juist kan leiden tot extra uitdroging.
Proef op de som in Nederlandse steden
Het onderzoek vindt plaats in verschillende Nederlandse steden, waaronder Gouda, Groningen, Het Hogeland, Rotterdam, Utrecht en Amsterdam. Deze gemeenten leveren pilotlocaties, data en praktijkkennis en nemen actief deel aan de ontwikkeling en validatie van oplossingen.
Binnen het consortium werken bedrijven, kennisinstellingen en overheden samen. Partners zijn onder andere SkyGeo, Donkergroen, INDYMO, Polyciviel, RobbyTU, Aveco de Bondt, Waterketen in Beeld en de Hanzehogeschool. De resultaten worden gedeeld via publicaties en bijeenkomsten, zoals klimaatcafés en ClimateScan.nl.
