Nieuw kaartverhaal geeft inzicht in cascade-effecten door extreem weer

Ga naar het kaarvertverhaal 'Bereikbaarheid vitale infrastructuur'

Nederland is sterk afhankelijk van vitale infrastructuur, zoals energie-, telecom-, drinkwater- en zorgvoorzieningen. Deze systemen zijn onderling verbonden. Wanneer één onderdeel uitvalt, kunnen de gevolgen zich verspreiden naar andere sectoren. Dit worden cascade-effecten genoemd. Extreme weersomstandigheden vergroten de kans op dergelijke kettingreacties. Zo kunnen ondergelopen wegen ervoor zorgen dat vitale installaties niet meer bereikbaar zijn voor inspectie, onderhoud of noodreparaties. Ook hulpdiensten, leveranciers en medewerkers kunnen hinder ondervinden. Het nieuwe kaartverhaal in de Klimaateffectatlas maakt deze indirecte gevolgen zichtbaar.

Van wateroverlast naar maatschappelijke gevolgen

Het kaartverhaal toont hoe de bereikbaarheid van locaties verandert tijdens een scenario met grootschalige extreme neerslag. Hiervoor is gebruikgemaakt van kaartbeelden uit de Bovenregionale Stresstest, gebaseerd op een neerslagscenario vergelijkbaar met de weersomstandigheden tijdens de Limburgse overstromingen van 2021.

Voor de analyse is gebruikgemaakt van RA2CE (Resilience Assessment and Adaptation for Critical InfrastructurE), een door Deltares ontwikkeld open-source platform voor het analyseren van de kwetsbaarheid van infrastructuurnetwerken. Met deze methode wordt zichtbaar hoe extreme neerslag de bereikbaarheid van locaties beïnvloedt en welke gevolgen dat kan hebben voor vitale functies die afhankelijk zijn van het wegennet. De kaarten laten zien waar de bereikbaarheid afneemt, welke alternatieve routes beschikbaar blijven en waar gebieden mogelijk geïsoleerd raken.

Ondersteuning voor de WWKE-opgave

Het kaartverhaal is ontwikkeld met het oog op de opgaven uit de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (WWKE). Deze wet vraagt aanbieders van vitale functies om risico's voor hun dienstverlening in kaart te brengen en maatregelen te treffen om hun weerbaarheid te vergroten. Daarbij gaat het niet alleen om directe schade door klimaatverandering, maar ook om afhankelijkheden van andere systemen en infrastructuren.

Het kaartverhaal biedt vitale aanbieders een praktische basis voor risicoanalyses, stresstesten, calamiteitenvoorbereiding en de verdere uitwerking van de WWKE-opgave. Ook veiligheidsregio's, infrastructurele beheerders en overheden kunnen de kaarten gebruiken om knelpunten in beeld te brengen en gesprekken over weerbaarheid te ondersteunen.

Praktische toepassing voor vitale aanbieders

Omdat locaties van vitale objecten vaak vertrouwelijk zijn, is het kaartverhaal zo ingericht dat organisaties de bereikbaarheidsinformatie kunnen combineren met hun eigen data. Hiermee kunnen zij beoordelen welke installaties, onderstations, zorglocaties of andere kritieke objecten bij extreem weer mogelijk minder goed bereikbaar worden.

Deze informatie ondersteunt organisaties bij het identificeren van kwetsbaarheden, het ontwikkelen van noodmaatregelen en het versterken van de weerbaarheid van hun dienstverlening.

"Cascade-effecten ontstaan vaak via afhankelijkheden die niet direct zichtbaar zijn. Bereikbaarheid is daar een goed voorbeeld van. Door inzicht te geven in de bereikbaarheid van locaties helpt deze methode organisaties om beter voorbereid te zijn op verstoringen die door extreem weer kunnen ontstaan," aldus Margreet van Marle, expert klimaatbestendigheid bij Deltares.

Deze methode helpt organisaties om beter voorbereid te zijn op verstoringen die door extreem weer kunnen ontstaan.

Margreet van Marle, expert Deltares

Van onderzoek naar toepassing

Het kaartverhaal bouwt voort op eerder onderzoek van Deltares naar cascade-effecten van vitale functies onder extreme neerslag. De onderliggende methode is ontwikkeld om inzichtelijk te maken hoe verstoringen van bereikbaarheid kunnen doorwerken naar andere vitale sectoren en maatschappelijke functies.

Met het nieuwe kaartverhaal wordt deze kennis toegankelijk gemaakt voor beheerders van vitale infrastructuur, veiligheidsregio's, overheden en andere organisaties die werken aan klimaatadaptatie en weerbaarheid.

Deze methodiek is van grote waarde voor de ontwikkeling en herziening van crisisplannen en prioritering tijdens dergelijke scenario’s.

Jasper Luiten, Ministerie van IenW

De schaalbare methodiek in dit kaartverhaal helpt aanbieders van vitale infrastructuur om niet alleen naar de directe effecten van grootschalige extreme neerslag te kijken, maar ook de gevolgen in te schatten rondom bereikbaarheid van kritieke assets en afhankelijkheden van andere vitale functies. Dit kan van grote waarde zijn voor bijvoorbeeld de ontwikkeling en herziening van crisisplannen en prioritering tijdens dergelijke scenario’s", aldus Jasper Luiten, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.