Nieuwe bodemdalingskaarten helpen bij kostenbewuste nieuwbouw op slappe grond
Deltares en Sweco hebben een bodemdalingskaart voor nieuwbouw ontwikkeld. Met de bodemdalingskaart voor nieuwbouw krijgen projectontwikkelaars, gemeenten en het Rijk beter inzicht in hoe groot de opgave is en welke maatregelen nodig zijn. Nederland staat voor een enorme woningopgave: tot 2030 moeten er 900.000 woningen gerealiseerd worden. Tegelijkertijd maakt bouwen op slappe grond de opgave complex en kostbaar.
Een aanzienlijk deel van de Nederlandse woningbouwopgave ligt in gebieden die (zeer) gevoelig zijn voor bodemdaling. Dat roept de vraag op hoe je verantwoord en betaalbaar kunt bouwen. De nieuwe landelijke bodemdalingskaart van Deltares en Sweco laten voor het eerst zien waar traditionele bouwmethoden volstaan en waar alternatieve technieken nodig zijn om hoge kosten en toekomstige schade te voorkomen. Daarbij is gekeken naar de traditionele manier van bouwen en inrichten maar ook naar alternatieve wijzen van bouwen en inrichten, zoals het toepassen van lichte ophoogmaterialen, drijvend bouwen en het funderen van openbare ruimte op palen.
Aanlegkosten als de beheer- en onderhoudskosten over 100 jaar in beeld
Voor al deze alternatieven brachten de onderzoekers de netto contante waarde voor een periode van 100 jaar in beeld. Daarbij hanteerden we eisen voor restzetting, drooglegging en de aansluiting op de omgeving. Door deze aanpak op landelijke schaal toe te passen, ontstaat een uniek beeld van waar bouwen relatief gemakkelijk is – en waar ingrijpende maatregelen noodzakelijk zijn om bodemdalingsbestendig te kunnen bouwen.
De kaart laat zien dat in een groot deel van Nederland integraal ophogen met zand de meest kosteneffectieve werkwijze is. In andere gebieden kunnen alternatieve technieken en inrichting – zoals lichte materialen, partieel ophogen en/of volledig funderen op palen – kosteneffectiever zijn. Ook toont de kaart waar in Nederland de kosten voor de aanleg, beheer en onderhoud als gevolg van bodemdaling hoog uitvallen. In regio’s waar de kosten meer dan 25% hoger uitvallen dan in niet-bodemdalingsgevoelige gebieden, is sprake van een substantiële bodemdalingsopgave.
Deze inzichten zijn relevant voor gemeenten met een grote woningbouwopgave én voor het Rijk. De informatie uit de kaart helpt gemeenten, provincies, waterschappen, woningbouwcorporaties en projectontwikkelaars samen zorgvuldig af te wegen of bouwen wenselijk is, en zo ja, welke maatregelen nodig zijn om risico’s op te vangen. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat bekijkt hoe de resultaten kunnen worden meegenomenin het ‘Ruimtelijk afwegingskader klimaatadaptieve gebouwde omgeving’.
Dat we dit landelijk in kaart hebben kunnen brengen, maakt de kaarten uniek: ze combineren bodemdalingskennis met kosten- en bateninformatie van nieuwbouwlocaties.
Otto Levelt, bodemdalingsexpert bij Deltares
Bodemdalingsbestendig bouwen om kosten niet af te wentelen
Deze aanpak geeft ook een goede basis om een eerste stap te zetten naar landelijke restzettingsnormen. Het is belangrijk voor gemeenten en nieuwbouweigenaren dat ze weten hoeveel bodemdaling er verwacht kan worden, nadat het terrein is opgehoogd en of voorbelast. Bodemdalingsbestendig bouwen is essentieel om kosten niet af te wentelen op toekomstige bewoners of de leefomgeving.
In de kaart is onderscheid gemaakt tussen gebieden waar bodemdaling in de aanleg wel of geen rol speelt en wat de kosten zijn voor het traditioneel aanleggen van een nieuwe wijk (door middel van integraal ophogen ). Daar waar de daling beperkt blijft tot 8 cm of minder bij belasting van 1 meter zand geeft bodemdaling geen problemen. De overige gebieden zijn opgedeeld in gebieden waar de bodemdalingsopgave de kosten relatief beperkt verhoogt (tot maximaal 10%) en gebieden waar de kosten substantieel hoger worden. De eerste gebieden kunnen zonder problemen na integraal ophogen (voorbelasten) bebouwd worden. In gebieden waar de kosten tot 25% hoger zijn, is het wenselijk naast voorbelasten te onderzoeken of andere technieken kostenefficiënt zijn.
Als bodemdaling niet goed wordt meegenomen in de aanlegfase dan kan een gemeente iedere 10 jaar zomaar 30.000 euro per woning kwijt zijn aan beheer en onderhoud"
Arend van Woerden, consultant klimaatadaptatie bij Sweco
Bouwen in bodemdalingsgevoelige gebieden vraagt om alternatieve technieken
Als er gebouwd gaat worden in bodemdalingsgevoelige gebieden is het noodzakelijk om alternatieve technieken en inrichtingsvormen op kosteneffectiviteit te beoordelen. Een aangepaste inrichting, en andere technieken als drijvend bouwen, lichte ophoogmaterialen of alles onderheien zijn noodzakelijk om de bodemdaling te beperken of te remmen en de kosten en de problemen in de toekomst te beperken. Er is inmiddels veel mogelijk, maar toekomstbestendig bouwen vraagt om keuzes maken. Met de nieuwe kaart krijgen overheden en ontwikkelaars een concreet en objectief inzicht en handelingsperspectief. Hiermee kunnen bewuste keuzes worden gemaakt – en zo de woningbouwopgave verantwoord en toekomstbestendig gerealiseerd.
