Zonne-energie op zee vraagt om duidelijkheid over impact op natuur
Deltares en Wageningen Marine Research starten een meerjarig onderzoek naar de effecten van drijvende zonneparken op het ecosysteem van de Noordzee. Het Zon-op-Zee Ecologisch Programma (ZoZEP), een initiatief van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, moet duidelijk maken onder welke voorwaarden zonne-energie op zee verantwoord kan worden ontwikkeld.
De resultaten bieden beleidsmakers en vergunningverleners wetenschappelijke kennis voor toekomstige besluiten over zonne-energie op zee. De Noordzee speelt een steeds grotere rol in de Nederlandse energietransitie. Naast windenergie komt ook zonne-energie op zee nadrukkelijker in beeld als bron van duurzame elektriciteit.
Maar wat grootschalige drijvende zonneparken betekenen voor natuur en ecosysteem is nog onvoldoende bekend. ZoZEP moet die kennisleemte verkleinen en duidelijk maken welke voorwaarden nodig zijn voor een verantwoorde ontwikkeling van zonne-energie op zee.
Onderzoek moet beleidskeuzes over zonne-energie op zee onderbouwen
Steven Maier, senior beleidsadviseur Zon-op-Zee bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat: "Drijvende zonneparken kunnen, in combinatie met bestaande en toekomstige windparken op zee, een belangrijke bijdrage leveren aan de duurzame energieproductie. Tegelijkertijd zijn er nog veel kennisvragen, waaronder over de ecologische effecten van grootschalige toepassing op de Noordzee. Met ZoZEP bouwen we deze kennis op, zodat toekomstige beleidskeuzes kunnen worden gebaseerd op wetenschappelijke inzichten."
Wat betekenen drijvende zonneparken voor het leven in zee?
Drijvende zonneparken produceren duurzame elektriciteit via zonnepanelen op drijvende constructies. In combinatie met windparken kunnen ze de schaarse ruimte op zee efficiënter benutten. Tegelijkertijd kunnen ze het mariene milieu beïnvloeden.
Minder zonlicht aan het wateroppervlak kan gevolgen hebben voor planten en dieren in zee, terwijl ook stromingen, waterkwaliteit en ecologische processen kunnen veranderen. De constructies vormen bovendien een nieuw leefgebied waarop organismen zich kunnen vestigen. Deltares en Wageningen Marine Research onderzoeken daarnaast mogelijke effecten op vissen, zeevogels en vleermuizen.
Wetenschappelijke kennis voor verantwoorde zonne-energie op zee
Martin Poot, vogelonderzoeker bij Wageningen Marine Research: "Drijvende zonneparken creëren een volledig nieuw leefgebied op zee. We weten nog weinig over hoe soorten in het Noordzee-ecosysteem hierop zullen reageren. Ons doel is onafhankelijke wetenschappelijke kennis te leveren waarmee beleidsmakers en bedrijven weloverwogen keuzes kunnen maken over deze nieuwe vorm van duurzame energie."
4 onderzoeksvragen: van ecologische effecten tot richtlijnen voor beleid en ontwikkeling
Binnen ZoZEP richten de onderzoekers zich op 4 kernvragen:
- Welke effecten hebben drijvende zonneparken op het ecosysteem van de Noordzee?
- Welke gecombineerde effecten ontstaan wanneer zonneparken worden ontwikkeld binnen windparken op zee?
- Vanaf welke schaal worden ecologische effecten zichtbaar?
- Hoe kunnen wetenschappelijke inzichten worden vertaald naar praktische richtlijnen voor beleid en ontwikkeling?
Metingen, experimenten en modellen maken effecten inzichtelijk
Om de onderzoeksvragen te beantwoorden combineren de onderzoekers experimenten, geavanceerde modelberekeningen en waar mogelijk metingen op zee. Ze onderzoeken onder meer veranderingen in lichttoetreding, stromingen en waterkwaliteit en de gevolgen daarvan voor het voedselweb in zee.
Ook kijken zij naar de ontwikkeling van organismen op de drijvende constructies en naar het gedrag en de verspreiding van vissen, vogels en vleermuizen in en rond zonneparken. De onderzoekers werken hierbij nauw samen met beleidsmakers, bedrijven en andere betrokken partijen, zodat nieuwe kennis direct kan bijdragen aan toekomstige besluitvorming.
Hydrodynamische en ecologische kennis, metingen en modellen vormen de wetenschappelijke basis
Door expertise op het gebied van mariene ecologie, monitoring op zee, hydrodynamica en ecosysteemmodellering te bundelen, leggen de onderzoekers een wetenschappelijke basis voor de verdere ontwikkeling van zonne-energie op zee.
Erik Hendriks, ZoZEP-coördinator bij Deltares: "Zonne-energie op zee biedt interessante kansen voor de duurzame energievoorziening. Tegelijkertijd is het belangrijk dat de ontwikkeling ervan samengaat met een goed begrip van de mogelijke ecologische gevolgen. Met dit onderzoek brengen we kennis uit verschillende disciplines samen om die wetenschappelijke basis te ontwikkelen."
Het onderzoeksprogramma loopt drie jaar, van 2026 tot en met medio 2029.
