Beter inzicht bodemvocht tijdens droge zomers Nederland

Gepubliceerd: 30 januari 2020

De impact van de droogte op landbouw en natuur was de afgelopen jaren aanzienlijk. Tijdens de laatste twee zomers stonden veel kleine watergangen droog, waren de grondwaterstanden laag, en droogden bodems uit. Bij waterschappen is weinig actuele informatie beschikbaar over het water in de bodem. Het is daarom lastig om in te schatten welke sturingsmaatregelen er zijn in perioden van zowel watertekort als wateroverschot.

UT-onderzoeker Michiel Pezij ontwikkelde samen met Deltares methoden om informatie over bodemvocht beschikbaar te maken voor waterbeheerders. Satellietbeelden en algoritmen spelen hierbij een grote rol. Pezij is op 30 januari op dit onderwerp gepromoveerd aan de Universiteit Twente.

Droogte van zomer 2019, Nationaal Park Dwingelderveld, Drenthe (Foto Dimmie Hendriks)

Nieuwe methoden

Onderzoeker Pezij ontwikkelde twee nieuwe methoden om informatie over bodemvocht beschikbaar te maken voor waterbeheerders. Zijn onderzoek deed hij in nauwe samenwerking met Deltares. De eerste methode integreert bodemvochtinformatie uit satellietbeelden met de bestaande geohydrologische rekenmodellen (www.openda.org). Door alle informatie uit rekenmodellen en satellietbeelden optimaal te combineren, kunnen veranderingen in bodemvocht beter worden nagebootst en voorspeld. De tweede methode combineert satellietbeelden van bodemvocht met radargegevens. Door middel van een machine learning algoritme worden voorspellingen van neerslag en verdamping gemaakt. Deze methode bootst efficiënt (toekomstige) veranderingen in bodemvocht na.

Meer inzicht in bodemvocht

Beide methoden leveren kaarten en voorspellingen op die ruimtelijk inzicht geven in de toestand en veranderingen van bodemvocht. Het voordeel van de eerste methode is dat ook andere modelresultaten, bijvoorbeeld gegevens van grondwaterstanden, worden verbeterd. Het nadeel van deze methode is dat het relatief veel computercapaciteit vergt en meer rekentijd kost. De tweede methode is daarentegen eenvoudig en snel toe te passen.

Betere stuurinformatie voor waterbeheerders

Deze nieuwe informatie helpt waterschappen om de ernst van droogtecondities in te schatten en daarop te reageren met maatregelen, zoals vasthouden van water in sloten en het instellen van een beregeningsverbod. De nieuwe gegevens over bodemvocht zijn niet alleen bruikbaar tijdens droogte, ook in perioden met veel neerslag is het belangrijk om te weten hoe nat de bodem is. Is de bodem verzadigd met water of is er nog ruimte om regenwater in de ondergrond op te slaan? Dit soort informatie kan waterbeheerders helpen om de kans op overstromingen te verkleinen en tijdig maatregelen te nemen om de impact te beperken.

Beregening landbouwgrond bij Dwingelderveld, Drenthe (Foto Dimmie Hendriks)

Michiel Pezij heeft zijn PhD ‘Application of soil moisture information for operational water management’ succesvol verdedigd op donderdag 30 januari 2020 aan de Universiteit Twente.