Bodemdaling van veengronden in Sarawak, Maleisië leidt in de toekomst vaker tot overstroming

Gepubliceerd: 6 juni 2015

Deltares experts hebben onderzoek gedaan in welke mate ontbossing en ontwatering van tropische veengronden voor oliepalmplantages in Sarawak, Maleisië, leiden tot ernstige bodemdaling. Door bodemdaling zullen de gebieden in de komende decennia steeds vaker problemen hebben met hun waterbeheer en te kampen krijgen met overstromingen en uiteindelijk moeten worden opgegeven.

Binnen 100 jaar overstromingsrisico in bijna het hele gebied

In de rivierdelta van de Rajang in het kustgebied van Sarawak, het Maleisische deel van Borneo, is tussen 2002 en 2014 het totale oppervlak aan industriële palmolie plantages toegenomen van 6% tot 47%. Dit veengebied is ten behoeve van de palmolie plantages  gedraineerd. Ook het deel zonder industriële plantages is inmiddels grotendeels ontwaterd door kleinschalige activiteiten, zodat nu in het hele gebied bodemdaling optreedt.

Nieuwe uitkomsten van overstromingsmodellen laten zien dat er in 2009 al overstromingsrisico bestond voor 29% van de palmolieplantages. De verwachting is dat dit binnen 25 jaar zal stijgen tot 42%, binnen 50 jaar tot 56%, en binnen 100 jaar tot 82%. Naarmate de overstromingen erger worden is de verwachting dat de productie van palmolie in het hele gebied zal moeten worden opgegeven in de komende decennia. Om een duurzame toekomst voor het gebied en soortgelijke tropische veengronden veilig te stellen, zullen er alternatieven moeten worden gezocht waarvoor de grond niet ontwaterd hoeft te worden. Denk bijvoorbeeld aan gewassen die goed bestand zijn tegen overstromingen.

Landverlies door ontwatering van veengronden is een wereldwijd verschijnsel

Veen is een onstabiel mengsel van water (90%) en koolstof (in de plantaardige resten) en verdwijnt onvermijdelijk als het wordt ontwaterd. Doordat de onderste laag veen ongeveer op zeeniveau ligt, komen dergelijke gebieden uiteindelijk meestal onder water te staan en is er geen agrarische productie meer mogelijk. Vanwege dit landverlies is men in Europa en in de VS in het midden van de 20e eeuw gestopt met het ontwateren van veengrond voor de landbouw. In Maleisië en Indonesië is men pas kort geleden begonnen met het ontwikkelen van veengronden voor de landbouw (meestal palmolie- en Acacia papier plantages) en wordt de impact per jaar meer zichtbaar.