Gevolgen versnelde zeespiegelstijging hacken

Gepubliceerd: 18 april 2017

Drie meter zeespiegelstijging binnen honderd jaar en nog eens vijf meter honderd jaar later. Nieuwe studies laten zien dat de Antarctische ijskappen veel sneller voor een zeespiegelstijging zorgen dan eerder werd gedacht. Zulke sterke zeespiegelstijging roept vragen op: zijn er grenzen aan de klimaatadaptatie in de Nederlandse Delta? Waar krijgen we mee te maken als de zeespiegel sterk stijgt? Om deze vragen te beantwoorden, organiseerde Deltares een eendaagse hackathon waar zo'n twintig deskundigen van verschillende disciplines en ervaringen bij elkaar kwamen. De resultaten van de hackathon geven aanleiding om de mogelijke gevolgen van versnelde zeespiegelstijging voor het Nederlandse waterbeheer serieus te nemen en verder te onderzoeken.

Er werd zowel top-down gekeken: wat gebeurd er als de zeespiegel stijgt tot 20 meter in het jaar 2500? Wat betekent het als de zeespiegel in 2100 al 2 meter hoger staat dan nu? Als bottom-up: bij welke zeespiegelstijging komen we in de problemen en moeten we extra maatregelen nemen? De belangrijkste conclusies op basis van deze snelle analyse zijn gepresenteerd in een korte rapportage en infographic en gepresenteerd aan het Deltaprogramma.

Versterken waterkeringen en kustverdediging

Technisch gezien lijkt het mogelijk om waterkeringen langs de rivieren te blijven versterken en ophogen, al zal de snelheid van versterkingen dan flink moeten worden opgevoerd. Ook is het technisch gezien mogelijk Rijn en Maas water af te voeren via pompen en de kustverdediging te versterken. Echter moeten er hier voor wel belangrijke beslissingen worden genomen die grote maatschappelijke consequenties hebben, zoals de aanleg van grotere bredere dijken die ruimte vragen en het bijna continu suppleren van zand aan de kust.

Technologisch is het mogelijk met hele grote pompen langs de Afsluitdijk het water uit het IJsselmeer te spuien ©Beeldleveranciers-Carof.

Waterbeheer stijgende zeespiegel

Een versnelde zeespiegelstijging in de tweede helft van deze eeuw lijkt ver weg, maar ingrijpende aanpassingen die nodig zijn om de Nederlandse Delta veilig te houden kunnen op korte termijn consequenties hebben. In de eerste plaats omdat sommige opties slechts korte tijd nuttig zijn, zoals het lokaal verbeteren van zoetwateraanvoer in verziltingsgevoelige gebieden of het aanpassen van de Maeslantkering, en daarom kunnen grootschalige maatregelen beter direct worden genomen. Daarnaast zal het implementeren van maatregelen voor grote zeespiegelstijging tijd kosten, en daarmee zijn maatregelen zoals het ophogen van land of het bouwen van grote deltawerken eerder nodig.

Snelle grondige analyse

Een hackathon is een mooi middel om in relatief korte tijd en met beperkte middelen een probleem, zoals sterke zeespiegelstijging, te duiden, oplossingen in eerste aanzet uit te werken, en vervolgvragen en kennislacunes in beeld te brengen. Met parate kennis op het gebied van water, ondergrond en infrastructuur en toegang tot interne en externe databronnen is Deltares de uitgelezen plek om een hackathon op dit onderwerp te organiseren. Als uitgebreide brainstorm, met analyses ondersteund door modelberekeningen.  Dit is nuttig voor beleidsmakers en bedrijven die een snelle grondige analysis van hun problemen nodig hebben.

Om de ingrijpende maatregelen voor zeespiegelstijging mogelijk te maken is het belangrijk om studies te blijven doen naar de gevolgen van zeespiegelstijging. Hoe snel en hoeveel neemt het overstromingsrisico toe? Hoe snel moeten we zijn om op tijd te kunnen reageren?

Drie opties om te blijven wonen in de Nederlandse delta bij extreme zeespiegelstijging: 1) delta beschermen als een fort en de rivieren uit de delta pompen; 2)De polders beschermen met daartussen hele diepe rivieren; 3) De delta ophogen, als geheel of verschillende terpen die met elkaar verbonden zijn (©Beeldleveranciers-Carof).