Handelingsperspectieven voor bodemdaling

Gepubliceerd: 10 december 2015

Steeds meer bestuurders zijn zich bewust dat bodemdaling in Nederland consequenties heeft voor de leefbaarheid in stedelijk en landelijk gebied. De schade door bodemdaling neemt elk jaar toe; schade door wateroverlast, schade aan (spoor)wegen, dijken, leidingen en gebouwen. Er moet iets veranderen dat is duidelijk; maar hoe pak je dat aan? In de workshop ‘Bodemdaling aanpakken doe je zo’ tijdens de Kennisproeverij georganiseerd door Deltares, STOWA en de Unie van Waterschappen, werd geproefd hoe je dit proces kan aanpakken.

Welke maatregelen zijn haalbaar en wat is mijn speelveld

Waterschappers, bestuurders en ambtenaren van gemeenten en provincies gingen aan de slag met de vraag over welke maatregelen wordt nu nagedacht. Deze maatregelen werden met elkaar gedeeld en in een handelingsperspectief gezet.  Het handelingsperspectief maakte duidelijk of de maatregel pro-actief (grijpt het in op de oorzaak) of reactief (grijpt het in op de gevolgen van bodemdaling) is en of de verantwoordelijkheid ligt bij publieke of private partijen. Hierdoor ontstond een overzicht van maatregelen, die passen binnen verschillende handelingsperspectieven. Zo bleek al snel dat het goed is om het gesprek met stakeholders te starten met ‘het gaat veranderen, het kan namelijk niet meer zoals we het nu doen’ en vervolgens samen na te denken en te discussiëren over de maatregelen.

handelingsperspectieven bodemdaling workshop Kennisproeverij

Chris Seijger vertelt hoe handelingsperspectieven de discussie concretiseren en overheden helpen om anders om te gaan met bodemdaling.

Vervolgens kozen de deelnemers twee maatregelen uit en beoordelen deze op een aantal criteria o.a. bestuurlijk draagvlak, haalbaarheid, kosten-baten, adaptief, wanneer starten. Het inzichtelijk maken hoe een maatregel scoort op deze criteria helpt om de kansrijkheid van maatregelen in te schatten. Een van de maatregelen, die werd besproken was het afbouwen van de hoogwatervoorzieningen, peilgebieden waarin het peil hoog wordt gehouden om schade aan funderingen te voorkomen, en hoe je dat dan zou kunnen doen. Tijdens de sessie bleek dat het ene waterschap de voorzieningen ging afbouwen terwijl een ander waterschap juist bezig was met het aanleggen van hoogwatervoorzieningen. Ideeën als afbouwen in dertig jaar, zodat huiseigenaren niet plots voor een probleem staan en subsidies voor nieuwe funderingen bij slappe bodemgebieden werden geopperd door de deelnemers.

Methode maakt ‘wie gaat wat wanneer doen’ concreet

‘Deze handelingsperspectievenmethode voor bodemdaling vanuit governance is nieuw’, vertelt Chris Seijger, onderzoeker governance en ruimtelijke ontwikkeling bij Deltares. ‘We gaan voorbij de technische maatregelen, en maken governance concreet door diverse opties met betrokken partijen te verkennen wie wat wanneer gaat doen. De methode helpt overheden om maatregelen en handelingsstijlen voor bodemdaling te verkennen. Nu zie je vaak in de praktijk dat niemand zich verantwoordelijk voelt voor bodemdaling en veel mensen naar elkaar kijken. Terwijl we wel met zijn allen er de hinder en kosten van ondervinden. De perspectieven kunnen de discussie concretiseren en overheden helpen om anders om te gaan met bodemdaling. Kansrijke maatregelen worden zo in kaart gebracht. ’
De methode is toegepast in de gemeenten Gouda en Almere en bij Waterschap Zuiderzeeland.