Kenia’s schadelijke waterhyacint de brandstof van de toekomst

Gepubliceerd: 8 februari 2019

Het is een van de snelstgroeiende waterplanten, de invasieve waterhyacint (Eichhornia crassipes), de waterplant veroorzaakt weer problemen in het Victoriameer. Tientallen miljoenen mensen zijn afhankelijk van wat het meer te bieden heeft. En deze plant is daarom een bedreiging voor hun bestaan.

Kisumu stad aan de oevers van het Victoriameer is de tweede stad van Kenia. Het is de hoofdstad van Kisumu County dat grenst aan het meer. Het is dan ook een van de zwaarst getroffen gebieden. Hier heeft zich een rottende laag waterhyacinten ontwikkeld die zo dik is dat andere planten en bomen er bovenop groeien. Onder deze laag is het meeste waterleven drastisch verslechterd. Inwoners zeggen dat het water een onaangename smaak en geur heeft en dat ze minder en kleinere vissen vangen. Gezondheidsrisico’s nemen toe als gevolg van muggen en slakken, giftige algen en bacteriën die in het onkruid huizen. De belangrijke functies van het meer, zoals transport, toerisme, visserij en drinkwatervoorziening, komen tot stilstand. Door de afvoer van afvalwater op het meer en landgebruik stromen nutriënten en fijn sediment het meer in. Allemaal voedingsstoffen voor de waterhyacint.
Omliggende weelderige wetlands en moerassen worden ook meer en meer aangetast. Ze worden veranderd in landbouwgrond, en dat betekent dat ze niet langer fungeren als een natuurlijke buffer voor sediment en meststoffen.

Can you see the lake ?

Er zijn meer problemen rondom het meer. Bewoners gebruiken vaak lokaal gemaakte houtskool of brandhout om te koken, met als gevolg massale ontbossing en erosie in het stroomgebied. Met een bevolkingsgroei van 3-4% per jaar lijkt dit eerder meer dan minder te gaan gebeuren. Klimaatverandering en vervuiling liggen op de loer. Het gebied rondom Victoriameer is nog steeds een hotspot voor biodiversiteit, maar onder de huidige omstandigheden zullen unieke soorten voorgoed verdwijnen.

Win-win oplossingen zoeken

Deltares kent het Victoriameer goed en is sinds de jaren 90 betrokken bij geïntegreerde waterkwaliteitsstudies. Door onze kennis over het meer te combineren met de kennis die lokale publieke en private partners hebben over het gebied, is nu een restauratieve aanpak gemaakt. Die is gebaseerd op het gezamenlijk zoeken naar mogelijkheden om natuur, economie en de samenleving te laten profiteren. Een zo’n oplossing wordt toegepast op een van de oevers van het meer. Investeerders en overheden volgen die met interesse om te zien of deze praktische aanpak ook in andere zwaar getroffen gebieden van het meer en haar stroomgebied kan worden toegepast

Hyacinten gebruiken om biobrandstoffen te maken

In de afgelopen decennia is bijna een half miljard euro besteed aan de bestrijding van de waterhyacint in het Victoriameer. Mechanische, biologische en chemische methoden zijn geprobeerd, maar niets lijkt te werken. Een Keniaans-Indiaas-Nederlands project genaamd Waste 2 Energy heeft nagedacht over duurzame maar ook kosteneffectieve oplossingen. Het idee hyacinten oogsten en gebruiken als biobrandstof, brandstofpellets of grondstof voor papier en van veevoeder.

Marktonderzoek liet zien dat het verwerken van hyacinten in rookvrije biobrandstof  het beste resultaat geeft. De hyacinten verdwijnen uit het meer, en de bossen worden gespaard. Terwijl de bewoners hun dagelijkse potje gezonder koken, kan de natuur en het ecosysteem zich in de loop van de tijd herstellen.

Groen betekent hyacinten