Onderzoek naar toekomstige hotspots voor waterschaarste-gerelateerde conflicten

Gepubliceerd: 10 mei 2016

‘We moeten veel beter begrijpen wat de onderlinge relaties zijn tussen klimaatverandering, waterschaarste, de voedselproductie, ongelijkheid en sociale onrust. Daardoor kunnen we wereldwijd beter de landen identificeren waar in de toekomst hotspots voor waterschaarste-gerelateerde conflicten kunnen gaan ontstaan. Alleen dan zijn we in staat om maatregelen te bedenken en door te voeren die deze risico’s verminderen.’

Tot die conclusie komt Deltares na een analyse van de huidige beschikbare data, modellen, literatuur én de productie van een set kaarten van de landen waarin zich mogelijke waterschaarste-gerelateerde risico’s op conflicten kunnen voordoen.

‘De huidige informatie is niet afdoende om die hotspots met meer zekerheid te kunnen vaststellen’, concludeert Deltares-expert Karen Meijer. ‘Dat komt omdat bestaande onderzoeken over relaties tussen waterschaarste en conflict of specifieke situaties beschrijven of ze laten zien, op basis van statistische analyses, dat er al dan niet een relatie is tussen verschillende factoren. Om effectieve maatregelen te ontwerpen, is een statistisch verband onvoldoende. Het oorzakelijk verband moet duidelijk zijn. Zo is er geen consensus over de rol van klimaatverandering in het conflict in Syrië en Yemen. Er is literatuur over zowel Syrië als Yemen die stelt dat waterschaarste veroorzaakt door klimaat heeft bijgedragen aan het conflict. Andere literatuur wijdt de schaarste aan de toegenomen watervraag of inefficiënt waterbeleid.’

Landen met mogelijke toekomstige waterschaarste-gerelateerde conflicten

Toelichting bij kaart: Ranking van landen als gevolg van de hoogte van het waterschaarste-gerelateerde risico’s op conflict, bepaald door de combinatie van ranking van landen op maatschappelijke conflictrisicofactoren / het vermogen om tegenslag op te vangen (coping capacity) en gevoeligheid voor waterschaarste (landbouwafhankelijkheid, armoede en ongelijkheid). Dit geldt voor alleen die landen waar waterschaarste in de toekomst verwacht wordt toe te nemen.

Verbetering kaarten zoetwaterschaarste en risico op conflicten

Boy looking to wooden boat on cracked earth.

Een beter begrip van de onderlinge relaties tussen klimaatverandering, waterschaarste, voedselproductie, ongelijkheid en sociale onrust is noodzakelijk. Deltares gaat daarom de bestaande kaarten verbeteren.

Dat doet het kennisinstituut door in aanvulling op de al nauwe samenwerking met het World Resources Institute (WRI), haar specialistische waterkennis te combineren met de voedselmodellen van de WUR en de sociaaleconomische en bestuurlijke kennis van Instituut Clingendael. Updates van de laatste kennis en inzichten zullen regelmatig online komen.

‘Sterke combinatie’

Drought at corn field

Prof. Dr. Eddy Moors, Hoofd Klimaatverandering & Adaptief Land & Waterbeheer van Wageningen Universiteit Research (WUR): ‘Voor het produceren van voedsel heb je water nodig. Wat je ziet in veel landen, is dat de landbouw tot 80% van de totale zoetwaterwatervraag voor zijn rekening neemt. Als de vraag naar water groter is dan de beschikbaarheid, dan spreken we over waterschaarste. Door de krachten van Wageningen en Deltares te combineren, kunnen we zowel de beschikbaarheid van water als de verdeling van water combineren met het gebruik ervan. Dat is een heel sterke combinatie.’

Sociale instabiliteit

Dr. Louise van Schaik, Senior Research Fellow bij Instituut Clingendael: ‘Voedroughtdselschaarste als gevolg van droogte maakt dat mensen wegtrekken van verdorde gronden omdat ze hun inkomen zijn kwijtgeraakt. Ze trekken naar de vaak al overvolle steden. Het zijn vooral de arme mensen die extreem kwetsbaar zijn voor stijgende voedselprijzen. Door honger en wanhoop kunnen ze meer open staan voor revolutionaire ideeën die, zonder de juiste maatregelen, kunnen leiden tot sociale instabiliteit en mogelijk ook tot gewelddadige conflicten, zoals voedselopstanden. Onze bijdrage is dat we de literatuur over risico’s op conflicten en het politieke debat hierover linken aan de waterkennis en data van Deltares.’

Maatregelen

‘Als we de relevante informatie van onze watermodellen vertalen naar voedselproductie, ongelijkheid en sociale ontwikkelingen, dan zijn we beter in staat om landen waar zich in de toekomst risico’s op conflicten kunnen voordoen, te identificeren. Dat stelt overheden in staat om daar vroegtijdig maatregelen tegen te nemen’, vat Deltares samen.

Mogelijke maatregelen liggen op het vlak van beter waterbeheer door overheden en op het ontwikkelen van innovatieve oplossingen die bijdragen aan efficiënter gebruik, verdeling en opvang
van water.

Presentatie op Adaptation Futures congres RotterdamKaren Meijer

Dr. Karen Meijer van Deltares verzorgt mede namens Instituut Clingendael een presentatie op het Adaptation Futures 2016 congres in Rotterdam, tijdens de sessie ‘Fresh water availability under drought conditions as a potential driver for water conflicts’ op dinsdag 10 mei van 13.30 – 15.15 uur. Na afloop is er gelegenheid om van gedachten te wisselen in de stand van Deltares.

Deltares heeft een video ontwikkeld over de relaties tussen klimaatverandering, waterschaarste en risico’s op conflicten (met deelname van Instituut Clingendael, WUR en WRI):