Sonderingen inzetten om bodemdaling in veengebieden te kwantificeren en voorspellen

Gepubliceerd: 14 november 2016

Onderzoekers van Deltares, TNO en de Universiteit Utrecht hebben een kostenefficiënte manier gevonden om bodemdaling door samendrukking van veenlagen in kustgebieden te kwantificeren en te voorspellen. In hun publicatie in Geophysical Research Letters laten zij zien dat sondeerdata die wereldwijd verzameld wordt bij bouwactiviteiten goed bruikbaar is voor kwantificering en voorspelling van bodemdaling. Voor veenrijke kustgebieden waar weinig data van de ondergrond beschikbaar is, is het gebruik maken van de standaard sondering (CPT) een uitkomst.

‘Daar waar gebouwd wordt op slappe grond heb je sonderingen nodig om een idee te krijgen hoe de ondergrond in elkaar zit’, vertelt Kay, geo-wetenschapper van TNO en de Universiteit Utrecht. ‘Wereldwijd wordt veel gebruik gemaakt van CPT. Het mooie is dat we deze data, die vaak al beschikbaar is, voor een nieuwe toepassing in kunnen zetten’. Bodemdaling kost de samenleving veel geld door schade aan infrastructuur en gebouwen, en vergroot het overstromingsrisico.

bodemdaling-bij-bunker-in-maarssen

De fundering van deze bunker in Maarsen is zichtbaar door bodemdaling.

Informatie nodig over samendrukking, opbouw en eigenschappen van de ondergrond om bodemdaling te beperken

Delta’s zoals de Po-delta in Italië, Mississippi delta in VS, Nederland en grote delen van Indonesië kennen dikke veenlagen. Een belangrijke oorzaak van bodemdaling is de samendrukking van deze veenlagen, die wordt veroorzaakt door de belasting te verhogen of het grondwaterpeil te verlagen. Om bodemdaling te beperken is informatie nodig over de huidige stand van de veensamendrukking en gedetailleerde geologische en geotechnische informatie van de ondergrond. Dit is essentieel om het potentieel van toekomstige samendrukking en bodemdaling te bepalen. Vaak is deze data niet beschikbaar en bestaande meetmethoden, zoals satellietobservaties meten alleen verticale bewegingen van het oppervlak.

Wereldwijde CPT-data koppelen aan volumeverschillen en diktes van grondlagen

CPT levert dit soort ondergrondinformatie wel en is één van de meest populaire onderzoekstechnieken voor de ondergrond wereldwijd. ‘We hebben CPT-data van  de Noord-Hollandse kust gekoppeld aan een unieke dataset van de volumeverschillen en diktes van grondlagen’, vertelt Gilles Erkens, bodemdalingsexpert bij Deltares en in deeltijd verbonden aan de Universiteit Utrecht. ‘Hiermee zijn we in staat om bodemdaling door samendrukking te kwantificeren en deze informatie te gebruiken bij het maken van voorspellingen. Om de bruikbaarheid te toetsen hebben we vervolgens deze methode ook succesvol toegepast op data uit Kalimantan en de Sacramento-delta in Californië. Deze  test laat zien dat de methode  ingezet kan worden bij gebieden waar weinig data beschikbaar is en vult daarmee bestaande methoden om bodemdaling te kwantificeren aan. De voorspellingen die met deze methode gemaakt kunnen worden  bieden noodzakelijke input voor het vaststellen van het handelingsperspectief voor bodemdaling in veengebieden wereldwijd.