Vijf jaar Zandmotor; pilot bouwen met de natuur aan de Nederlandse kust

Gepubliceerd: 13 september 2016

Na vijf jaar monitoring zijn de tussenresultaten van de pilot Zandmotor bekend. De resultaten zijn bekend gemaakt tijdens het internationale congres ‘The Sand Motor, 5 years of Building with Nature’ op 14 september in het Kurhaus in Scheveningen.

De zandmotor en veiligheid

De ontwikkeling van de kust bij de Zandmotor draagt bij aan een bredere kustzone en verloopt volgens verwachting. Het zand blijft in het gebied van de Delflandse Kust, waardoor de kust op lange termijn onderhouden wordt. Zandsuppleties zijn vooralsnog voor waterveiligheid niet nodig omdat de Zandmotor de suppleties vervangt. Op dit moment voorziet de Zandmotor bijna 5 km kust van zand. Dat wordt met de verspreiding van de Zandmotor een steeds groter gebied. Deze ontwikkeling wordt nauwkeurig in de gaten gehouden. De duinaangroei gaat minder snel dan verwacht. Dit komt waarschijnlijk omdat het zand zich over een relatief grote afstand moet verplaatsen naar de duinen en daarbij eerst de lagune en het duinmeer op zijn weg vindt. Hierin is dan ook de afgelopen 5 jaar flink wat zand terecht gekomen. De verwachting is dat de duinvorming sneller zal gaan zodra de lagune en duinmeer meer opgevuld zijn met zand.

 

Waarschuwing zachte bodem zandmotor, foto Leo Linnartz 2015

Waarschuwing zachte bodem zandmotor, foto Leo Linnartz 2015

Zwemmen in zee brengt risico’s met zich mee. De Zandmotor heeft de stromingen in zee veranderd. De hulpdiensten hebben zich daar voor aanleg van de Zandmotor al goed op voorbereid. De communicatie richting badgasten en wandelaars is gericht op het informeren over het bijzondere karakter van de Zandmotor, zoals het feit dat delen van de Zandmotor onder water staan bij vloed en de veranderde stromingen rondom de Zandmotor. De door Deltares speciaal ontwikkelde smartphone app die hulpdiensten inzicht geeft in stromingen en getij rondom de Zandmotor, heeft een waardevolle bijdrage geleverd aan deze informatievoorziening.

Nieuwe natuur aan de Zuid-Hollandse kust

De Zandmotor is juist vanwege die dynamiek van water, zee, wind en getij en aantrekkelijk natuurgebied geworden. Het is nog niet mogelijk om een antwoord te geven op de vraag of een eenmalige grote suppletie zoals de Zandmotor beter is voor de bodemdieren dan een regulier programma, waarbij ongeveer elke vier jaar zand wordt gestort om de kust te onderhouden. Daarvoor ligt de Zandmotor er nog niet lang genoeg en is ook de periode van monitoring nog te kort. De lagune voegt wel een nieuwe leefomgeving toe aan de Zuid-Hollandse kust en zorgt voor meer verschillende soorten bodemdieren. Dit is een belangrijke voedselbron voor vogels.

Blauwe Zeedistel foto Leo Linnartz 2015

Blauwe Zeedistel foto Leo Linnartz 2015

Het aantal plantensoorten en het aantal groeiplaatsen neemt toe. Het gaat om kenmerkende biestarwegras- en helmgrassen, habitattypen waarvoor Nederland een internationale verplichting heeft. Op enkele plekken groeit de rode lijstsoort Blauwe Zeedistel. Rondom het duinmeer heeft zich spaarzaam wat helmgras kunnen vestigen. Op enige afstand van de waterlijn is een lint van laagblijvende plantjes, onder andere zeepostelein waargenomen. Bijzonder is dat in het duinmeer zelf volop waterplanten groeien.

Het onderzoek gaat door

Het onderzoek naar de Zandmotor loopt door tot en met 2021. Rijkswaterstaat is de leidende partij in dit onderzoek. In 2021 ligt er een stevige wetenschappelijke kennisbasis onder het concept Zandmotor en kan met grotere zekerheid gesteld worden hoe de Zandmotor werkt.