Wetenschappelijk onderzoek naar gezondheidsrisico’s van microplastics: Maakt plastic ons ziek?

Gepubliceerd: 25 maart 2019

ZonMw, de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie start vijftien unieke onderzoeksprojecten naar de effecten van micro- en nanoplastics op onze gezondheid. Dit is het eerste wetenschappelijke programma ter wereld over dit onderwerp. In totaal wordt er 1,6 miljoen euro in de onderzoeken geïnvesteerd.

Dick Vethaak van Deltares, betrokken bij vier van de vijftien researchprojecten, licht toe: “Microplastics verspreiden zich gemakkelijk via water en wind wat resulteert in een wereldwijd probleem; ze zijn overal als een soort grauwsluier in ons milieu aanwezig. We worden voortdurend via ons voedsel, drinken of door inademing blootgesteld aan kleine plastic deeltjes. Wat dit voor onze gezondheid betekent is echter nog niet goed in te schatten. Er zijn wel sterke aanwijzingen voor mogelijke gezondheidsrisico’s maar er zijn ook veel onzekerheden en kennishiaten.”

Vethaak vervolgt: “Ik ben daarom zeer verheugd met dit initiatief van ZonMw en de betrokkenheid van de Plastic Soup Foundation. Het betreft een eerste verkennend onderzoek waarbij experts uit verschillende disciplines en sectoren gaan samenwerken. Met name de samenwerking tussen milieuwetenschappers en medisch specialisten is uniek en krachtig. Nederland loopt hiermee wereldwijd voorop. Ik verwacht er dan ook veel van!”

In het Castel Laboratorium in Utrecht verweert en karakteriseert Deltares milieurelevante plastics en levert die aan een aantal van de projecten. Daarnaast onderzoekt Deltares de microbiële biofilm op plastics. Die kunnen een bron zijn voor ziektes en infecties.

Biofilms op plastic en ziekteverwekkers

Bas van der Zaan, expert water en gezondheid van Deltares onderzoekt in een van de vijftien projecten de gezondheidsrisico’s van microplastics waar ziekteverwekkers op voorkomen. Van der Zaan: ‘Op plastics die in het milieu terecht komen kunnen micro-organismen zoals bacteriën en schimmels gaan groeien. Het is zeer aannemelijk dat in deze biofilms zich ook ziekteverwekkende bacteriën bevinden. De samenstelling van biofilms op microplastics is sterk afhankelijk van het milieu waar deze microplastics zich in bevinden. Onduidelijk is aan welke ziekteverwekkers mensen worden blootgesteld als ze via inademing of inslikken microplastics binnen krijgen, en of dit een extra risico voor de gezondheid vormt.’

Om antwoord op deze vragen te vinden, zullen schone microplastics in diverse milieus (sloten, gezuiverd rioolwater, etc.) worden uitgehangen, zodat zich er een biofilm op kan vormen. Met behulp van DNA-technieken wordt bekeken of ziekteverwekkende micro-organismen zich in de biofilms gaan nestelen. De immuun response van deze verontreinigde microplastics worden vastgesteld in een neutrofiel-model (immuun cel) om de gezondheidsrisico’s voor mensen beter te kunnen inschatten. Deltares werkt in dit onderzoek nauw samen met VU Amsterdam, UMC Utrecht, New York Military Academy (US).

Pas het begin

ZonMw benadrukt dat de honorering van de vijftien projecten pas het begin is. Een jaar is niet lang genoeg om alle antwoorden te verkrijgen. Henk Smid, directeur van ZonMw, ziet grote potentie in de onderzoeken en hoopt daarom ook dat langdurig vervolgonderzoek mogelijk zal zijn. “Nederland heeft wereldwijd een toonaangevende positie in het wetenschappelijk onderzoek naar microplastics en dit moet zo snel mogelijk verder uitgebouwd worden.”