Energiezuinig vissen op mesheften

Het opvissen en verwerken van mesheften, ook wel scheermessen (ensis) genoemd, moest beter en duurzamer kunnen volgens  Ensis B.V. directeur Adri Bout .

Mesheften verstoppen zich in het zand en worden door middel van een viskorf, lucht en water uit het zand gehaald. Tot voor kort werden ze, eenmaal aan boord, nat in viskratten opgeslagen. Dat gebeurde aan dek aangezien drie compressoren, nodig voor de lucht- en waterstroom, het ruim in beslag namen.

mesheften

Minder druk

Adri Bout wil al jaren zowel de verwerking aan boord, als het vistuig verbeteren. Hij had een sterk vermoeden dat de compressoren erg veel capaciteit (8 bar overdruk) hadden. “Ik ben destijds afgegaan op deskundigen. Toch meende ik dat we in de waterkolom met minder druk toe konden. Aan die dieselcompressoren was ik jaarlijks 40.000 euro onderhoudskosten kwijt. Dat is veel geld.’’

Deltares

Bout sprak met innovatieadviseur Willy Reijniers, van Syntens over zijn ideeen om duurzamer te vissen. Hoeveel water nodig is om de zandbodem vloeibaar te maken en met welke druk de mesheften omhoog kunnen komen was een belangrijke vraag waar een antwoord op moest komen. Reijniers stelde voor om Deltares te benaderen en wees de ondernemer op de mogelijkheid om via OP-Zuid een Kennischeque aan te vragen voor de inzet van het onderzoeksinstituut. Hij wist ook welke onderzoeker Bout nodig had en legde de verbinding. “Dick Mastbergen beschikt over kennis over de interactie van grond en water en werkt veel voor baggeraars”, verklaart Reijniers. “Dat was precies wat Adri nodig had. Met enkele aanpassingen kon hij die gegevens zelf toepassen.’’

Nieuwe viskorf

Het klinkt eenvoudiger dan de praktijk uitwees. Bout, die al eerder John Kramer van Kramer Machines uit Colijnsplaat bij zijn ideeën had betrokken, nam op advies van Mastbergen grondmonsters en liet deze analyseren. Vervolgens konden het watervolume en de druk berekend worden om de zandbodem vloeibaar te maken en de mesheften op te vissen. Kramer ontwierp een compleet nieuwe viskorf met sproeiers en een airlift. Met relatief weinig energie wervelen bodem en schelpen op, waarna de mesheften met lucht en water het schip in gaan terwijl het zand op de bodem blijft.

Rendement

Bout: “Alle berekeningen klopten, maar we haalden niets op. We zijn nog zeker een halfjaar bezig geweest om de juiste hoek van het vistuig te bepalen. Zelfs een lichte beschadiging aan het mes verminderde direct de resultaten. Ook knapte geregeld de elektrische kabel; we hebben het allemaal opgelost.’’

Toen het vistuig eenmaal werkte, werd ook het rendement zichtbaar. “We zijn van drie keer 68 pk dieselcompressor (150 kW) naar één keer 20 kW lage druk blower overgestapt. Samen met de zuinige (17 kW) elektrische onderwaterpomp van Drive & Flow uit Krabbendijke, is een bezuiniging van 73 procent(!) gerealiseerd.’’

Duurzaam

Voor het vrijgekomen ruim ontwierp Kramer een verwerkingslijn waarbij de mesheften zo min mogelijk handelingen ondergaan. Die sorteert automatisch op lengte en dikte en stort de schelpen in een van de twaalf gekoelde silo’s met water. Kleine schelpen gaan terug naar de zeebodem. De opslagcapaciteit aan boord is enorm toegenomen. “We kunnen nu op het beste moment vissen, varen minder vaak uit en hebben toch altijd mesheften op voorraad’’, stelt Bout vast. “En de mannen sjouwen geen 30 kilo zware viskisten meer, de silo’s worden van boord gehesen.’’