Toepassing ecosysteemdiensten bij grensoverschrijdend herstel van de Vecht

In de Grensoverschrijdende Vechtvisie staat in hoofdlijnen wat er moet gebeuren om van de Vecht weer een prachtige, veilige rivier te maken met schoon water, een gezonde flora en fauna en een economisch florerende omgeving. Wat er precies moet gebeuren en op welke manier, dat ligt nog lang niet vast. Dus er is volop ruimte voor nieuwe ideeën en initiatieven. Zie ook www.devecht.eu.

Herstel van de Vecht

Bewustwording en waardering

Een van deze nieuwe ideeën en initiatieven is het – via een pilot – in de praktijk beproeven van het innovatieve ecosysteemdiensten concept. Ecosystemen leveren veel nuttige diensten waar de samenleving van profiteert. Bescherming tegen overstromingen, productie van voedsel en biodiversiteit waarvan we kunnen genieten zijn enkele voorbeelden van dergelijke diensten. Om ons hier meer bewust van te laten worden en dit vervolgens ook te waarderen, zijn wetenschappelijk de concepten ‘ecosysteemdiensten’ en ‘betaling voor ecosysteemdiensten’ (in het Engels: Payment for Ecosystem Services, of afgekort: PES) ontwikkeld.

Kosten en baten in beeld

De pilot heeft tot doel om een PES-schema te ontwikkelen voor verdeling van de verwachte kosten en baten van gepland uiterwaardenherstel in de grensoverschrijdende Vecht-regio. Het onderzoeksgebied ligt tussen de Duitse gemeente Laar en de Nederlandse gemeente Hardenberg, dus ongeveer 10 km bovenstrooms (Duitsland) en 10 km benedenstrooms (Nederland) van de grens.

Belanghebbende betrekken

We hebben het concept ecosysteemdiensten toegepast in een participatief onderzoek, parallel aan het lopende planningsproces voor het uiterwaardenherstel in het onderzoeksgebied. Er zijn diverse interviews en lokale bijeenkomsten (workshops) gehouden met de lokale belanghebbenden. Op basis van een voorlopig ontwerp voor de herstelmaatregel in de uiterwaarden, hebben zij – onder onze begeleiding – samen de kosten en baten van de maatregel geïdentificeerd. Op basis daarvan hebben wij een voorstel gedaan voor een PES-schema. In een finale workshop hebben de belanghebbenden met dit schema de onderhandeling gevoerd over de verdeling van de kosten en de baten.

Bijdrage gemeenten

De hoofdconclusie – niet onverwacht – is dat naast de waterbeheerders, de natuurbeschermers de voornaamste baathebbers zijn van de maatregel. Daarnaast zullen ook de toerismesector, de gemeenten en de agrariërs profiteren van een herstelde uiterwaard. Hierbij geldt echter wel – en dan vooral voor toerisme en de agrarische sector – dat de mate waarin daadwerkelijk baten worden behaald, afhangt van het specifieke ontwerp van de maatregel en ook van andere factoren, zoals de aanleg van bijvoorbeeld fietspaden om het gebied in te kunnen komen. Na de finale PES-onderhandeling gaven de betrokken gemeentes aan bij te willen dragen. Hiermee is deze pilot– tot tevredenheid van de opdrachtgevers – een succesvolle demonstratie van een praktijktoepassing van het ecosysteemdiensten concept in grensoverschrijdend waterbeheer.

Het onderzoek wordt uitgevoerd samen met de Universiteit van Göttingen en het bureau Interessen Im Fluss. Er wordt nauw samengewerkt met alle relevante, lokale belanghebbenden, zoals onder meer Waterschap Vechtstromen.

Externe link