Beperken van de gevolgen van plantagebouw op veengronden in Indonesië

Papierproducent Asian PulpPaper (APP) heeft op 5 februari 2013 haar beleid voor het behoud van bossen (Forest Conservation Policy FCP) geïntroduceerd. In dat kader heeft APP zich verplicht tot bescherming van veenbossen en het ontwikkelen en invoeren van beste praktijken voor de veengronden waar haar leveranciers concessies exploiteren (Sumatra en Kalimantan, Indonesië). Om dit waar te kunnen maken, heeft APP specifieke kennis nodig op het gebied van het beheer van veengronden. Daarom is een team van deskundigen onder leiding van Deltares gevraagd om hiervoor de beste beheerpraktijken te ontwikkelen, “Peatland Best Practice Management (PBPMP)”.

Veengronden zijn niet alleen belangrijke ecosystemen, ze zijn ook van belang voor de regionale economische ontwikkeling en er is veel in geïnvesteerd door lokale en nationale overheden. Ontwatering van veengronden voor de landbouw leidt tot aantasting van het veen en tot bodemdaling, wat weer leidt tot meer overstromingen, met de nodige gevolgen voor de resterende beschermde bosgebieden. Het doel van dit project is onderzoek te doen naar deze gevolgen en aanbevolen methoden om die te beperken.

Gevolgen van plantages voor veen, natuurlijke bossen en overstromingen

Het PBPMP-project is gestart in december 2014 en het zal ongeveer twee jaar duren. Het betreft alle APP-concessies in veengebieden, plus de omringende veenkoepels met een totale oppervlakte van bijna 5 miljoen hectare. Het project richt zich vooral op twee hoofdproblemen:

  1. Gevolgen van plantages voor het veen, zoals CO2-emissies en bodemdaling, en voor de bossen (afsterving, branden), voornamelijk milieukwesties;
  2. Overstroming, een meer direct economisch risico voor het bedrijf.

Al deze gevolgen hangen echter samen en ze worden in feite voornamelijk veroorzaakt door één enkel proces: het ontwateren van veen, wat leidt tot aantasting van het veen en bodemdaling door natuurlijke ontbinding, met overstromingen als gevolg.

Activiteitenactiviteiten

  • Onderzoek en het verzamelen van gegevens zullen een belangrijk deel uitmaken van het project. Uitgegaan wordt van het verzamelen van LiDAR-hoogtegegevens volgens de ‘strokenmethode’, met de bedoeling de omstandigheden te inventariseren in meer dan 5 miljoen hectare veengrond die is blootgesteld aan de directe of indirecte invloed van de APP-plantages. Met deze gegevens wordt het mogelijk nauwkeurige hoogtemodellen en veendiktekaarten te produceren:
  • Beoordeling van bodemdaling na ontwatering in het verleden;
  • Beoordeling van de gevolgen van ontwatering op beschermde bossen;
  • Betere beoordeling van de werkelijke waterniveaus in plantages.

Gegevens over de grondwaterspiegel die zijn verzameld door APP en tijdens veldonderzoek zullen worden gecombineerd tot modellen van de momenteel gerealiseerde waterstanden. Daarmee kan het team voorzien welke niveaus kunnen worden bereikt bij beter beheer. Zo kunnen BMP-doelstellingen voor de korte termijn worden bepaald voor waterniveaus en op de lange termijn voor bodemdaling en verzachting van de gevolgen voor de bossen. Bedrijfsprocedures voor het realiseren van deze doelstellingen in de praktijk zullen worden opgesteld in samenwerking met APP. Ontwerp en implementatie van maatregelen voor waterbeheer zullen worden ondersteund.

Resultaten

Op basis van uitgebreide kennis van de gevolgen van plantages voor veen en bos, en van realistische en bewezen mogelijkheden voor verzachting, zal het team van deskundigen aanbevelingen doen voor betere zonering van de concessies (ruimtelijke indeling), betere scheiding van gebieden die zijn bestemd voor productie, bescherming van bossen, herstel van veengronden, en bufferzones.

In het project zal de noodzaak voor het zorgvuldig verzamelen en analyseren van gegevens worden afgewogen tegen de urgentie van het realiseren van beter beheer en een herziening van de zonering van de plantages. Na 18 maanden zal Deltares definitieve aanbevelingen doen. Dit zal worden gevolgd door een half jaar ondersteuning bij de implementatie.

APP zal de bevindingen van dit project opnemen in haar plannen voor duurzaam beheer van bossen (Integrated Sustainable Forest Management Plans – ISFMP), waarin wordt aangegeven hoe elk van de concessies van het bedrijf op verantwoorde wijze zal worden beheerd. Belanghebbenden kunnen meepraten over de manier waarop de bevindingen leiden tot maatregelen voor het veen, via APP’s adviesprocedure voor ISFMP-belanghebbenden, dat hiervoor over een bestaand forum beschikt.

Het project is gebaseerd op 10 jaar ervaring van Deltares met beheer en onderzoek van tropische veengronden in Zuidoost-Azië bij meer dan 25 projecten, vooral op het gebied van bodemdaling en overstroming. Het wordt ondersteund door de internationale veenspecialisten van Deltares die over uitgebreide gezamenlijke kennis van deze kwesties beschikken.