Brede methodiek wateroverlast

De aanleiding voor de studie is het besef dat klimaatverandering vraagt om ruimtelijke adaptatie van het beheersgebied. Het hoogheemraadschap van Hollands Noorderkwartier wil hierbij een pro-actieve rol spelen en haar beheersgebied klimaatrobuust inrichten. In de uitwerking daarvan stuitten we op twee problemen:

  1. Er is nog geen sluitende methodiek beschikbaar die beschrijft hoe je een gebied klimaatbestendig moet inrichten en
  2. Er zijn nog geen instrumenten beschikbaar om de methodiek uit te voeren. In deze studie zijn beide problemen aangepakt.
    Dit rapport beschrijft de methodiek en het bijbehorende instrument.

De essentie van de voorgestelde methodiek is een stresstest, waarbij een beperkt aantal klimaatbuien met een (hoge resolutie) model van het gebied worden doorgerekend. De ontwikkelde
methodiek is zowel toepasbaar in stedelijk als in het landelijk gebied en is binnen Hollands Noorderkwartier getoetst op zijn waarde en uitvoerbaarheid.

In de methodiek wordt eerst de wateroverlast berekend. De kaart waarop de waterplassen zichtbaar worden gemaakt noemen we de ‘blauwe kaart’. Vervolgens wordt de blauwe kaart omgezet in een knelpuntenkaart. Daarbij zijn de knelpunten in vier categorieën onderverdeeld: kwetsbare panden, kwetsbare wegen, kwetsbare vitale infrastructuur en kwetsbare landbouwpercelen. Daarna volgt het ordenen van de knelpunten, het identificeren van mogelijke maatregelen, het formuleren van een eigen klimaatambitie en het oplossen van de knelpunten. Idealiter worden alle gevonden knelpunten opgelost, maar dat is financieel en bestuurlijk vaak niet mogelijk. Daarom worden samen met de partijen in het gebied afspraken gemaakt over wie welke bijdrage levert aan het oplossen van de knelpunten. Dat gebeurt vanuit de gedeelde verantwoordelijkheid van alle betrokkenen die ruimtelijke adaptatie nu eenmaal met zich meebrengt.

De waarde van de resultaten van de methodiek is sterk afhankelijk van de kwaliteit van het instrument, in casu, het model. Doordat we nu beschikken over hoge resolutie data en software die hiermee kan rekenen, is het praktisch mogelijk om betrouwbare blauwe kaarten en knelpuntenkaarten te maken van zowel landelijk als stedelijk gebied.
Het vaststellen van het maatregelenpakket vraagt om een gebiedsproces, waarbij intensief wordt samengewerkt en uiteindelijk bindende afspraken worden gemaakt over de uitvoering van maatregelen door alle actoren. De nieuwe omgevingswet biedt hiervoor de juiste juridische kaders en instrumenten.