Dijkwachten met Deltares DNA
Overdag rekenen ze aan hoogwatergolven en faalmechanismen. Maar als het erop aankomt, staan ze met hun laarzen in de klei. Vier Deltares-collega’s kiezen er bewust voor om zich vrijwillig in te zetten als dijkwacht of dijkpostleider, voor de dijken waar ze zelf achter wonen. Het zegt iets over wie we zijn: professionals met diepgaande kennis, die verantwoordelijkheid nemen en zich verbonden voelen met de wereld om hen heen.
Voor Ellen Tromp, Gerben Boot, Klaas-Jan van Heeringen en Marcel Taal is hoogwaterbescherming allesbehalve abstract: ze kennen de dijken niet alleen van hun computerscherm, maar ook van stormnachten waarin een scheur, een bevergang of veranderende golfslag direct betekenis heeft. Voor hen is waterveiligheid niet alleen iets wat je berekent, maar ook iets wat je zelf kan bewaken.
Vanzelfsprekend verantwoordelijk
Voor Klaas-Jan begon het dijkwachtwerk vanuit een “bijna vanzelfsprekend gevoel van verantwoordelijkheid”. Hij woont dicht bij de Rotte en werkt dagelijks met waterschappen aan waarschuwings systemen en waterbeheer. “Ik wilde van dichtbij zien waar de waterschappen aan werken, ik had sterk het gevoel: dit hoort er voor mij bij.” Tien jaar geleden meldde hij zich aan bij Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard.
Bij dit soort situaties wil ik niet aan de zijlijn staan.
Klaas-Jan van Heeringen
Hij deed vooral droogte-inspecties. “Overzichtelijk, maar toch belangrijk. Je loopt je eigen dijkvak van zo’n anderhalve kilometer af. Zie je een scheur of gat, vaak door droogte of graverij, dan meld je dat.” Grote calamiteiten maakte Klaas Jan nooit mee, maar één ervaring in een project bij Deltares staat hem nog helder bij: de dreigende dijkdoorbraak bij Woltersum in 2012. “Toen voelde ik: dít is waarom ik dit doe. Bij dit soort situaties wil ik niet aan de zijlijn staan."
Bijdragen aan veilige omgeving
Ellen startte bijna twintig jaar geleden als trainer van vrijwillige dijkwachten. Na haar verhuizing naar het gebied van waterschap Hollandse Delta was de stap naar zelf dijkwacht worden logisch. Inmiddels is zij dijkpostleider bij dijkpost Albrandswaard. “Ik woon in een dorp dat in de Watersnood ramp van 1953 zwaar is getroffen. Dat speelt mee. Zo kan ik bijdragen aan de veiligheid van mijn directe omgeving.”
Een dienst begint voor haar altijd op de dijkpost: materialen verzamelen, portofoons checken, uitleg over de situatie. “In ons gebied kijk je naar scheuren, uitstromend water, vervormingen en dat soms met windkracht zeven. Spannend? Ja. Maar ook motiverend.”
Ellen maakte de eerste oproep van een stormseizoen bewust mee: de automatische sluiting van de Maeslantkering rond Kerstmis 2023.
Mijn team stond paraat. Op zo’n moment besef je: daar doen we het voor. Daarom trainen we, daarom oefenen we: om ervoor te zorgen dat iedereen droge voeten houdt.
Ellen Tromp
Iets dat groter is dan jezelf
Gerben kent waterveiligheid technisch tot op de millimeter: hij werkt aan software en data analyses voor hoogwatervoor spellingen. Als dijkwacht en dijkpostleider bij waterschap Hollandse Delta ervaart hij wat er gebeurt wanneer het écht spannend wordt. Hij vertelt lachend over de oefeningen: in het donker, met portofoons, natgeregende kaarten, de zaklamp als enige vaste lichtpunt en de ‘ballenbuis’: een hulpmiddel voor wie over prikkeldraad moet. “Niet charmant, wel veilig.”
Tussen alle grappen door voel je zijn ernst. “Je merkt pas hoe groot die hele waterveiligheidsketen is als je er middenin staat. Alles wat jij signaleert, gaat meteen naar de dijkpost en van daaruit naar het Waterschap Actie Team. Je bent maar een klein schakeltje, maar wel een belangrijke.”
Tijdens storm Pia van december 2023 stond Gerben klaar om uitgezonden te worden. “Tas gepakt, laarzen aan. Uiteindelijk werd afgeschaald, maar dat gevoel van paraatheid, dat blijft wel even.” Voor Gerben is het de combinatie van praktijk, verantwoordelijkheid en samenwerken die het vrijwilligerswerk betekenisvol maakt. "Vrijwillige inzet is energie stoppen in iets dat groter is dan jezelf."
Echt leren door te dóen
Marcel is een kersverse dijkwacht. Hij volgde de cursus, deed de praktijkmiddag, kreeg zijn certificaat én zijn speldje, maar zijn eerste echte storm nacht moet nog komen. “Je leert het pas echt door het te dóen,” zegt hij. Marcel kent de theorie van zwakke plekken herkennen, scheuren duiden, signaleren, maar weet dat het anders voelt wanneer de regen horizontaal lijkt te vallen en de wind aan je capuchon rukt.
Mijn werk gaat over kust- en waddensystemen en natuurlijke processen. Dijkwacht zijn is totaal anders: heel direct, menselijk, acuut.
Marcel Taal
Tijdens de training leerde Marcel met een andere blik naar dijken kijken: een honden holletje of vossenburcht kan een zwakke plek zijn, haarscheurtjes in asfalt kunnen iets betekenen, en hoe belangrijk het is om alert te zijn. Zijn motivatie is helder: iets doen voor de maatschappij, en “een extra laag begrip op mijn werkgebied”. “Mijn werk gaat over kust- en waddensystemen en natuurlijke processen. Dijkwacht zijn is totaal anders: heel direct, menselijk, acuut.”
Praktijkervaring verrijkt
Wat deze vier Deltares collega’s delen is dat hun betrokkenheid bij dijkveiligheid niet ophoudt na de werkdag. Dit vrijwilligers werk maakt hun vak rijker, want de ervaringen op de dijken benadrukken elke keer waarom ze hun werk bij Deltares doen.
Zouden ze collega’s aanraden zich te melden als vrijwillige dijkwacht? Alle vier antwoorden zonder aarzeling “ja”. Gerben benadrukt hoe het je blik verbreedt en hoeveel je ervan leert, Ellen wijst op het waardevolle gevoel dat je bijdraagt aan de veiligheid van je eigen omgeving én dat je mensen ontmoet met dezelfde drive. Voor Marcel is het een manier om zijn blik te verbreden en bij te dragen aan veiligheid, waarvan hij weet hoe kwetsbaar die kan zijn. Klaas-Jan zegt enthousiast “doen”!
Werken bij Deltares
Bij Deltares maak je met jouw kennis het verschil, werk je samen aan maatschappelijke impact, innoveer je met de nieuwste technologieën én ontwikkel je jezelf in een omgeving waar je je thuis voelt – ontdek jouw mogelijkheden.
