Dijk Kinderdijk-Schoonhovenseveer veilig, dijkversterking lijkt wel van invloed op de pandschade

Gepubliceerd: 14 februari 2022

Het onderzoek van Deltares  naar de waterveiligheid Kinderdijk-Schoonhovenseveer laat zien dat er geen sprake is van een direct waterveiligheidsrisico bij de Lekdijk tussen Kinderdijk en Schoonhovenseveer (KiS).

De dijk inclusief de palenwandconstructie, die gebruikt is om  een deel van de dijk te versterken doet zijn werk. De dijk voldoet aan de veiligheidsnormen, zoals destijds bij ontwerp van de dijkversterking van toepassing. Wel raadt Deltares aan de dijk met name bij de boorpalenwand en de omgeving het grondwater en de ondergrond te monitoren om de levensduur  in de gaten te houden. Uit onderzoek blijkt ook dat er een relatie te leggen is tussen de schade bij panden vlak langs de dijk en de dijkversterking.

Monitoring van grondwater en ondergrond langs constructie

Hoewel de onderzoekers de kans klein achten kunnen zij niet volledig uitsluiten dat er bij de aanleg van de betonnen boorpalenwandconstructie een verbinding langs de boorpalen is ontstaan tussen twee van elkaar gescheiden zandlagen op verschillende diepten in de ondergrond. Dit betekent niet dat de veiligheid van de dijk in gevaar is, maar wel dat de levensduur van deze constructie korter kan zijn dan het uitgangspunt van 100 jaar. Door het grondwater en de ondergrond te monitoren kunnen veranderingen in de  ondergrond opgemerkt worden.
Het monitoren van het grondwater kan ook meer inzicht geven in de oorzaken en mechanismen van vernatting in het gebied achter de dijk, die bewoners ervaren in het bodemdalingsgevoelig gebied.

Toename van zettingen en vervormingen

De Lekdijk ligt in een gebied dat bestaat uit een slappe veenachtige ondergrond met een lintbebouwing dicht langs de dijk. Het realiseren van een dijkversterking is daarmee een complexe opgave. Bouwen op een slappe ondergrond zorgt voor kortdurende en langdurende veranderingen in de ondergrond en daarmee risico’s voor panden en percelen in de directe omgeving. De onderzoekers constateren een toename van zettingen en vervormingen in de ondergrond door de dijkversterking. Tijdens de uitvoering van het project zijn de eisen voor de maximaal toelaatbare vervormingen van een deel van de huizen verruimd. De verwachting was dat de verruimde eisen niet tot ernstige schade zouden kunnen leiden. Op basis van de beschikbare informatie is destijds een weloverwogen beslissing genomen.  Achteraf gezien blijkt de onderbouwing hoe met de onzekerheden in ondergrond en paalfunderingen is omgegaan niet overtuigend.
Met de verruiming van de vervormingseisen voor de panden langs constructieve oplossingen had het meetplan heroverwogen moeten worden om horizontale en verticale vervormingen aan de panden  beter te kunnen monitoren. Dit is onvoldoende gebeurd waardoor er tijdens de uitvoering niet tijdig kon worden bijgestuurd. De geconstateerde schade bij een aantal huizen lijkt daarvan het gevolg. De schade is per pand verschillend en niet gekwantificeerd in het onderzoek.

Leerpunten voor andere dijkversterkingsprojecten

Dijkversterkingen grijpen in op het water- en bodemsysteem en geven risico’s voor de omgeving. Grondonderzoek en het inzichtelijk maken van grondwaterstromingen vooraf, maar juist ook monitoring tijdens werkzaamheden, helpen om tijdig maatregelen te nemen en de risico’s te beperken. Wanneer er sprake is van een constructie die door water en niet-watervoerende lagen gaat is het raadzaam om het grondwater  en de ondergrond specifiek te monitoren tijdens de uitvoering om veranderingen in grondwaterstromingen en vervormingen in de ondergrond direct op te merken. De data kan ook worden ingezet om de mechanismen in de ondergrond te ontrafelen wanneer achteraf  de omgeving wateroverlast ofwel vernatting ervaart.

Het waterschap heeft aan het Expertise Netwerk Waterveiligheid (ENW) gevraagd de conclusies van de tweede fase van het onderzoek te bekijken en aanbevelingen te doen voor lopende en toekomstige dijkversterkingsprojecten. Het onderzoek van Deltares maakt onderdeel uit van een breder onderzoek van Waterschap Rivierenland over de dijkversterking Kinderdijk en Schoonhovenseveer. Deze dijkversterking is uitgevoerd tussen 2013-2018. Meer informatie hierover is te vinden op de website van het waterschap.